Gối cho bà bầu là bộ gối giúp mẹ nằm nghiêng thoải mái khi bụng lớn dần: đỡ bụng để không kéo xệ về phía trước, đỡ lưng để không lật ngửa, và kẹp giữa hai đầu gối để hông không xoắn. Có năm kiểu hay gặp: gối nêm nhỏ, gối chữ C, gối chữ U, gối chữ J hoặc L, và gối ôm thẳng dài. Không kiểu nào bắt buộc; nhiều mẹ chỉ cần thêm hai chiếc gối thường là đủ.
Chọn theo ba câu hỏi: thai đã đến giai đoạn nào và bạn khó chịu ở đâu (bụng, lưng, hông, ợ nóng); giường rộng bao nhiêu và có ai nằm cùng không; bạn có hay đổi bên trong đêm không. Gối chữ U đỡ toàn diện nhưng rất chiếm chỗ; gối chữ C gọn hơn một chút; gối nêm và gối ôm thẳng gọn nhất, hợp giường hẹp.
Về tư thế, nhiều hướng dẫn sản khoa khuyên mẹ bầu nằm nghiêng khi ngủ ở những tháng cuối thai kỳ. Lời khuyên cụ thể cho bạn, nhất là khi có bệnh lý thai kỳ, cần hỏi bác sĩ sản khoa đang theo dõi. Bài này chỉ bàn chuyện chọn và xếp gối.
Vì sao mẹ bầu cần thêm gối
Trong ba tháng đầu, phần lớn mẹ bầu vẫn ngủ được với gối quen thuộc. Từ giữa thai kỳ, bụng lớn và nặng dần làm mọi tư thế quen đều thay đổi: nằm sấp không còn được, nằm ngửa lâu thấy nặng bụng, khó thở, khó chịu; nằm nghiêng thì bụng kéo về phía trước, lưng phải gồng giữ, hông xoắn.
Ở những tháng cuối, nhiều hướng dẫn sản khoa khuyên nằm nghiêng khi đi ngủ, vì nằm ngửa lâu có thể khiến tử cung đè lên các mạch máu lớn phía sau. Bên trái hay bên phải thường được nói là đều được, bên trái hay được nhắc nhiều hơn; điều quan trọng là thoải mái để ngủ được. Thức dậy giữa đêm thấy mình nằm ngửa thì chỉ cần nhẹ nhàng nghiêng lại, không cần hoảng. Chi tiết theo tình trạng từng người là việc của bác sĩ đang khám thai cho bạn.
Gối giúp tư thế nghiêng bớt mỏi: một điểm đỡ dưới bụng để bụng không kéo, một điểm đỡ sau lưng để không lăn ngửa, một khối giữa hai đầu gối để hông thẳng. Mẹ hay bị ợ nóng về đêm thì có thêm nhu cầu kê cao phần thân trên.
Những điểm đỡ đó có thể đến từ một chiếc gối bầu chuyên dụng hoặc từ vài chiếc gối thường xếp khéo. Gối chuyên dụng tiện hơn vì liền một khối, không trôi trong đêm; gối thường thì linh hoạt và sẵn có.
So sánh các kiểu gối bầu
Nhận xét theo trải nghiệm thường gặp; độ dài và độ dày cụ thể khác nhau giữa các sản phẩm.
| Kiểu gối | Đỡ những chỗ nào | Chiếm chỗ | Đổi bên | Hợp khi |
|---|---|---|---|---|
| Gối nêm nhỏ | Dưới bụng hoặc sau lưng, một điểm | Rất ít | Phải chuyển gối sang bên kia | Giường hẹp, chỉ cần đỡ bụng |
| Gối ôm thẳng dài | Tay, bụng và kẹp đầu gối phía trước | Vừa | Kéo gối sang bên kia | Ngủ chung giường đôi phổ thông |
| Chữ C | Đầu, lưng hoặc bụng, kẹp chân, ôm vòng một phía | Nhiều | Phải xoay cả gối hoặc xoay người theo | Muốn đỡ toàn thân mà gọn hơn chữ U |
| Chữ J hoặc L | Đầu, cổ, một bên thân và kẹp chân | Vừa đến nhiều | Đổi chiều gối | Muốn gối đầu liền với gối ôm |
| Chữ U | Hai bên thân cùng lúc: lưng và bụng, kẹp chân | Rất nhiều | Dễ nhất, chỉ cần xoay người | Giường rộng, hay đổi bên nhiều lần |
Gối chữ U khi mở ra có thể chiếm gần nửa chiếc giường đôi phổ thông. Trước khi mua, đặt thước đo ước lượng trên giường của bạn và hỏi người nằm cùng có chấp nhận được không.
Chọn theo giai đoạn thai kỳ
Ba tháng đầu. Phần lớn chưa cần gối bầu chuyên dụng. Nếu mệt mỏi, buồn nôn khiến khó ngủ, chăm chút gối đầu đúng chiều cao và phòng ngủ mát là đủ. Đây cũng là lúc tìm hiểu và đo giường trước, khi chưa vội.
Ba tháng giữa. Bụng bắt đầu kéo khi nằm nghiêng. Một gối nêm nhỏ dưới bụng và một gối kẹp giữa đầu gối thường đủ giảm mỏi. Mẹ đau lưng dưới có thể thêm một gối chặn sau lưng.
Ba tháng cuối. Nhu cầu đỡ cùng lúc nhiều điểm rõ nhất. Đây là giai đoạn gối chữ C, chữ U hoặc gối ôm dài phát huy tác dụng. Mẹ hay ợ nóng có thể kê cao thân trên bằng một gối nêm lớn hoặc nâng nhẹ đầu giường, nhưng vẫn giữ tư thế nghiêng.
Sau sinh. Gối bầu dùng tiếp được làm gối tựa lưng khi cho con bú, gối kê tay hoặc gối ôm cho mẹ. Không đặt em bé ngủ trên hoặc tựa vào gối bầu, gối cho con bú, kể cả khi bé đang ngủ ngon. Em bé ngủ phải nằm ngửa trên mặt phẳng chắc, không gối, không chăn dày bên cạnh.
Song thai hoặc thai lớn. Bụng to sớm hơn, cần đỡ sớm hơn. Hỏi bác sĩ về tư thế nghỉ ngơi phù hợp nếu bạn được dặn hạn chế vận động.
Cách xếp gối khi nằm nghiêng
Dù dùng gối chuyên dụng hay gối thường, mục tiêu là ba điểm đỡ: đầu, bụng, giữa hai đầu gối, cộng một điểm chặn lưng nếu cần.
- Gối đầu đúng chiều cao cho tư thế nghiêng, đủ dày để đầu thẳng hàng với cột sống, thường cao hơn gối bạn dùng khi chưa mang thai một chút vì vai và thân thay đổi.
- Nằm nghiêng, co nhẹ hai đầu gối, đặt một gối hoặc phần dưới gối ôm kẹp giữa hai đầu gối, đủ dày để đùi trên song song đùi dưới.
- Đặt gối nêm hoặc một gối mỏng ngay dưới bụng, sao cho bụng được nâng nhẹ, không treo lơ lửng.
- Nếu hay lăn ngửa trong đêm, đặt một gối hoặc phần lưng của gối chữ U, chữ C chặn sau lưng.
- Tay trên ôm gối ôm hoặc phần trước của gối chữ U, vai không đổ về trước.
- Khi muốn đổi bên, với gối chữ U chỉ cần xoay người; với gối rời, chuyển gối bụng và gối kẹp chân theo. Ngồi dậy bằng cách nghiêng người, chống tay, không bật thẳng dậy từ tư thế nằm ngửa.
Ví dụ giả định với gối thường: hai gối bông cỡ vừa, một gối kẹp chân, một gối gấp đôi dưới bụng, thêm một gối ôm cũ chặn lưng. Mẹ thử ba đêm; nếu gối trôi nhiều và phải dậy chỉnh, khi đó mới cân nhắc mua gối bầu liền khối.
Chất liệu, vỏ gối và chuyện ngủ chung giường
Gối bầu thường dùng ruột bông xơ, bông bi, đôi khi là hạt xốp nhỏ. Bông xơ mềm, nhẹ, phổ biến; bông bi đỡ vón cục hơn; hạt xốp nắn được hình nhưng có tiếng sột soạt khi trở mình và khó chịu với người ngủ cùng. Thời kỳ mang thai nhiều mẹ thấy nóng hơn bình thường, nên vỏ cotton hoặc vải thoáng quan trọng hơn bình thường.
Chọn gối có vỏ tháo rời bằng khoá kéo. Gối bầu lớn rất khó giặt nguyên chiếc bằng máy gia đình; có vỏ rời thì bạn giặt vỏ thường xuyên và chỉ giặt ruột thỉnh thoảng. Mua thêm một vỏ dự phòng để thay khi vỏ chính đang phơi.
Về giường, gối chữ U trên giường 1m6 nằm hai người là bài toán thật. Có cặp chọn để chồng ngủ giường phụ một thời gian; có cặp chọn gối chữ C hoặc gối ôm thẳng để giữ giường chung. Không có cách đúng chung, nhưng nên quyết trước khi mua để tránh mua chiếc gối to rồi xếp xó.
Với mẹ có con lớn hay leo lên giường ngủ cùng, gối lớn có thể chiếm chỗ của bé. Gối gọn kèm một chiếc nệm nhỏ cho bé cạnh giường là cách vài gia đình xoay xở trong những tháng cuối.
Thử gối bầu trước khi mua và khi nhận hàng
Gối bầu là món khá cồng kềnh, thường không đổi trả dễ như quần áo. Vài bước kiểm tra giúp bạn tránh mua nhầm:
- Đo giường và đo gối. Hỏi kích thước gối khi mở ra hoàn toàn, đặt dây hoặc thước trên giường để hình dung phần còn lại cho người nằm cùng.
- Nằm thử nếu được. Nằm nghiêng vài phút với gối, kiểm tra phần đầu có đúng chiều cao không, phần kẹp chân có đủ dày, phần đỡ bụng có chạm tới bụng không. Gối chữ U với người nhỏ người đôi khi quá rộng, phần đỡ lưng không chạm lưng.
- Bóp các đoạn thân gối. Ruột phải đều từ đầu tới cuối; đoạn cong của chữ U, chữ C hay bị nhồi ít hơn và xẹp trước.
- Kiểm vỏ. Vỏ tháo được bằng khoá kéo, khoá có nắp che, vải sờ mát, đường may chắc ở các khúc cong.
- Ngửi. Ruột mới có mùi nhẹ là bình thường; mùi hắc, mùi ẩm mốc là dấu hiệu không ổn, nhất là với mẹ đang nhạy mùi.
- Đọc chính sách đổi trả. Nhiều nơi không nhận lại gối đã bóc túi; hỏi rõ trước khi bóc.
- Thử ba đêm trước khi kết luận. Đêm đầu với gối lớn thường lóng ngóng. Sau ba đêm vẫn thấy vướng, cân nhắc chuyển sang kiểu gọn hơn hoặc quay về gối thường.
Nếu được người thân cho lại một chiếc gối bầu đã dùng, kiểm tra kỹ ruột còn đều, không vón, giặt sạch vỏ và phơi ruột thật khô trước khi dùng.
Lỗi hay gặp và lưu ý an toàn
Mua gối to nhất ngay từ tháng thứ ba. Nhiều mẹ chưa cần gối lớn tới tận ba tháng cuối. Mua sớm thì gối chiếm giường lâu, đôi khi đến lúc cần lại thấy không hợp.
Kê bụng quá cao. Gối dưới bụng chỉ cần đỡ cho bụng không treo, không cần nâng hẳn lên. Kê quá cao làm thân người xoắn theo hướng ngược lại.
Chỉ đỡ bụng, quên kẹp chân. Hông và thắt lưng mỏi thường do đầu gối chạm nhau, hông xoay xuống. Gối kẹp giữa đầu gối thường quan trọng không kém gối bụng.
Dùng gối bầu làm chỗ cho em bé ngủ sau sinh. Gối bầu, gối cho con bú, gối chặn không phải chỗ ngủ an toàn cho trẻ sơ sinh. Bé ngủ phải nằm ngửa, trên mặt nệm phẳng chắc, không có gối, chăn dày, thú bông xung quanh.
Hoảng khi thức dậy thấy mình nằm ngửa. Chỉ cần nhẹ nhàng nghiêng lại. Nếu có lo lắng về tư thế ngủ, hãy hỏi bác sĩ khám thai thay vì thức canh mình cả đêm.
Bỏ qua dấu hiệu cần đi khám. Khó thở khi nằm, phù nhiều, đau đầu dữ dội, nhìn mờ, ra máu, đau bụng từng cơn hoặc thấy thai máy khác thường là những dấu hiệu cần liên hệ cơ sở y tế ngay, không phải chuyện chỉnh gối.
Câu hỏi thường gặp
Bà bầu nên nằm nghiêng bên trái hay bên phải?
Nhiều hướng dẫn nhắc bên trái nhiều hơn, nhưng nằm nghiêng bên nào cũng thường được coi là phù hợp ở những tháng cuối; quan trọng là thoải mái để ngủ được. Nếu bạn có bệnh lý thai kỳ, hãy hỏi bác sĩ sản khoa về tư thế cụ thể cho mình.
Gối bầu chữ U hay chữ C tốt hơn?
Chữ U đỡ hai bên cùng lúc, đổi bên dễ, nhưng rất chiếm chỗ. Chữ C gọn hơn, đỡ một bên toàn thân, đổi bên phải xoay gối. Giường rộng, hay trở mình chọn U; giường đôi nằm chung, ít đổi bên chọn C hoặc gối ôm thẳng dài.
Không mua gối bầu thì dùng gối thường thế nào?
Dùng ba đến bốn gối thường: một gối đầu đúng chiều cao, một gối kẹp giữa hai đầu gối, một gối gấp mỏng dưới bụng và một gối chặn sau lưng nếu hay lăn ngửa. Cách này rẻ, linh hoạt, nhược điểm là gối dễ trôi trong đêm.
Khi nào nên bắt đầu dùng gối bầu?
Thường khi bạn bắt đầu thấy khó chịu lúc nằm nghiêng, phần nhiều rơi vào giữa thai kỳ trở đi. Không có mốc bắt buộc; nếu ngủ vẫn thoải mái thì chưa cần. Nên đo giường và chọn kiểu trước để khi cần là có ngay.
Sau sinh có dùng gối bầu để chặn em bé khi ngủ được không?
Không nên. Trẻ sơ sinh ngủ an toàn nhất khi nằm ngửa trên mặt nệm phẳng chắc, không có gối, gối chặn, chăn dày hay thú bông. Gối bầu sau sinh nên dùng cho mẹ: tựa lưng khi cho bú, kê tay, hoặc làm gối ôm.
Gối bầu giặt thế nào cho khỏi xẹp?
Giặt vỏ thường xuyên, ruột thì thỉnh thoảng. Ruột bông của gối lớn nên giặt tay hoặc dùng máy lồng lớn ở tiệm giặt, vắt nhẹ, phơi thoáng và vỗ đều nhiều lần cho khô tới lõi. Ruột hạt xốp không giặt nước; chỉ giặt vỏ.