Gối ôm có ích nhất cho người nằm nghiêng. Khi nằm nghiêng, cánh tay trên và chân trên không có gì đỡ nên đổ về phía trước, kéo vai và hông xoắn theo. Một chiếc gối ôm đặt giữa hai tay và kẹp giữa hai đầu gối giữ cho vai, hông và cột sống nằm ngay hơn, nhiều người thấy đỡ mỏi vai và hông lúc sáng dậy.
Chọn gối ôm theo ba thông số: chiều dài (chỉ ôm tay, hay ôm cả tay và kẹp chân), độ dày (khớp với khoảng cách giữa hai đầu gối và độ rộng vai), và độ chắc (đủ giữ khoảng cách, không xẹp lép giữa đêm). Ruột bông xơ, vỏ cotton giặt được là cấu hình phổ biến và dễ chăm sóc nhất ở khí hậu nóng ẩm.
Bài này so sánh các kiểu gối ôm, cách đo để chọn kích thước, cách ôm sao cho có tác dụng, các tình huống theo người nằm và cách giữ gối ôm sạch, không xẹp.
Gối ôm làm gì cho người nằm nghiêng
Thử nằm nghiêng không có gối ôm và để ý: tay trên thường gác chéo lên ngực hoặc buông xuống nệm phía trước, kéo vai trên đổ về trước; chân trên vắt qua chân dưới, đầu gối chạm nệm, kéo hông xoay theo. Cả thân người như bị vặn nhẹ. Giữ tư thế vặn đó trong vài giờ, cơ vai và hông phải làm việc nhiều hơn mức cần, sáng dậy thấy mỏi.
Gối ôm lấp hai khoảng trống đó. Ôm gối giữa hai tay, vai trên được đỡ ngang tầm vai dưới, ngực mở hơn. Kẹp gối giữa hai đầu gối, đùi trên nằm song song với đùi dưới, hông không xoay xuống. Đây là lý do nhiều chuyên viên vật lý trị liệu gợi ý người nằm nghiêng kẹp gối giữa hai gối chân.
Ngoài chuyện tư thế, gối ôm còn có tác dụng rất đời thường: cảm giác có thứ để ôm giúp nhiều người dễ thả lỏng hơn khi ngủ một mình, giảm thói quen trở mình liên tục. Với cặp đôi, gối ôm còn tạo một khoảng cách mềm để mỗi người có chỗ nằm riêng mà không lạnh lẽo.
Gối ôm không thay được gối đầu. Gối đầu vẫn phải đúng chiều cao; gối ôm chỉ lo phần tay và chân. Hai thứ đi cùng nhau mới giữ được cả cột sống thẳng hàng.
Các kiểu gối ôm và hợp với ai
Thị trường có nhiều hình dạng; dưới đây là những kiểu phổ biến và trường hợp dùng hay gặp.
| Kiểu gối ôm | Đặc điểm | Hợp với | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Thẳng tròn, dài vừa | Ống tròn, thường dài quanh 1 m | Người nằm nghiêng ôm tay, kẹp chân nhẹ | Dễ lăn khỏi người khi trở mình |
| Thẳng dẹt | Mặt cắt dẹt như gối đầu kéo dài | Kẹp chân chắc hơn, không lăn | Ôm tay kém êm hơn loại tròn |
| Dài cả thân (body pillow) | Dài gần bằng người lớn | Muốn ôm tay, tựa ngực và kẹp chân cùng lúc | Chiếm chỗ, khó giặt bằng máy gia đình |
| Chữ U, chữ C lớn | Bao quanh lưng và bụng | Thường dùng cho bà bầu, người cần đỡ cả lưng | Rất chiếm chỗ trên giường đôi |
| Gối kẹp chân nhỏ | Khối nhỏ, nhiều khi có rãnh | Chỉ cần giữ hai đầu gối cách nhau | Không đỡ được tay |
| Gối hình thú, hình đồ vật | Hình dáng vui mắt | Trẻ lớn, người thích cảm giác ôm | Độ dày không đều, đỡ kém ở chỗ thót |
Nếu chưa chắc, một chiếc gối ôm thẳng dài vừa phải với ruột bông có khoá kéo là điểm bắt đầu an toàn: bạn rút bớt ruột nếu thấy dày, thêm ruột nếu thấy xẹp.
Đo để chọn chiều dài, độ dày và độ chắc
Gối ôm sai kích thước hoặc ngắn không tới đầu gối, hoặc dày làm hông banh ra, đều mất tác dụng. Đo một lần là chọn được.
- Chiều dài: nằm nghiêng, đo từ vai xuống tới khoảng giữa bắp chân. Nếu chỉ muốn ôm tay và kẹp gối, chiều dài này là đủ; muốn đỡ cả cẳng chân và bàn chân, thêm vài chục phân.
- Độ dày phần kẹp chân: đo khoảng cách giữa hai đầu gối khi đùi trên nằm song song với đùi dưới. Ở người lớn thường vào khoảng một gang tay; gối ôm khi bị kẹp nên còn xấp xỉ con số đó.
- Độ dày phần ôm tay: xấp xỉ khoảng cách từ ngực tới khuỷu tay khi bạn ôm vòng thoải mái. Quá dày làm vai trên bị đẩy lên, quá mỏng thì tay vẫn đổ xuống.
- Độ chắc: bóp mạnh giữa thân gối. Gối tốt vẫn còn một lõi đàn hồi; gối ruột ít, bóp chạm tay thì sẽ xẹp lép sau vài giờ bị kẹp.
- Đối chiếu với giường: giường đôi 1m6 nằm hai người cộng một gối ôm dài cả thân là chật; giường 1m2 một người thì gối ôm dài vừa phải là thoải mái.
Ví dụ giả định: một người cao vừa, đo từ vai tới giữa bắp chân được khoảng 1 m, khoảng cách hai đầu gối khoảng 18 cm. Gối ôm thẳng dài quanh 1 m, đường kính khi bị kẹp còn khoảng 15–20 cm là vừa vặn. Một chiếc gối ôm hình thú dài 70 cm sẽ chỉ ôm được tay mà không tới đầu gối.
Cách ôm gối cho có tác dụng
Nhiều người có gối ôm nhưng chỉ ôm phần trên rồi để chân vắt qua nệm, nên không thấy khác biệt. Thử trình tự sau:
- Nằm nghiêng, gối đầu đúng chiều cao để đầu thẳng hàng với cột sống.
- Đặt gối ôm dọc theo thân phía trước, đầu trên ngang vai.
- Vòng tay trên ôm gối, khuỷu tay nằm trên gối ngang tầm vai, không để vai trên đổ về phía trước.
- Co nhẹ hai đầu gối, kẹp phần dưới của gối giữa hai đầu gối, đùi trên gần như song song với đùi dưới.
- Nếu gối đủ dài, để cẳng chân trên cũng gác lên gối thay vì cẳng chân rơi xuống nệm, như vậy hông không bị kéo xoay.
- Tay dưới để thoải mái phía trước mặt, không luồn dưới gối đầu.
- Khi trở sang bên kia, kéo gối ôm theo; với giường đôi, để gối ôm ở phía ngoài giường sẽ dễ kéo hơn.
Nếu thấy hông vẫn mỏi, kiểm lại độ dày phần kẹp gối: quá dày làm đùi trên chếch lên, quá mỏng thì đầu gối vẫn chạm nhau.
Tình huống theo người nằm
Người đau hông, mỏi thắt lưng khi nằm nghiêng. Gối kẹp giữa đầu gối và đủ dài tới cẳng chân thường giúp giảm xoắn hông. Nếu đau kéo dài hoặc đau cả khi không nằm, nên đi khám thay vì chỉ trông vào gối.
Cặp đôi giường 1m6. Gối ôm dài vừa ở phía ngoài giường của người nằm nghiêng, không đặt giữa hai người. Gối ôm chữ U lớn thường quá chiếm chỗ cho giường đôi phổ thông.
Người ra mồ hôi nhiều, ngủ không điều hoà. Ôm sát một khối bông dày suốt đêm làm vùng ngực, bụng nóng hơn. Chọn vỏ cotton hoặc vải thoáng, ruột không quá dày, hoặc gối kẹp chân nhỏ thay cho gối ôm cả thân.
Người lớn tuổi. Gối ôm vừa phải, không quá nặng, giúp ông bà nằm nghiêng vững hơn và dễ đổi bên. Tránh gối quá dài vướng chân khi ngồi dậy đi vệ sinh ban đêm.
Trẻ em. Trẻ dưới một tuổi không để gối ôm hay bất kỳ gối nào trong nôi, cũi. Trẻ lớn hơn đã ngủ giường riêng có thể dùng gối ôm nhỏ, mềm vừa, vỏ giặt được.
Người đang mang thai. Gối ôm thẳng dài hoặc gối chữ C, chữ U giúp đỡ bụng và lưng khi nằm nghiêng. Cách chọn chi tiết theo tháng thai nên được bàn riêng và hỏi thêm bác sĩ.
Những lỗi hay gặp khi dùng gối ôm
Chỉ ôm phần trên, chân vẫn vắt qua nệm. Đây là cách dùng phổ biến nhất và cũng là lý do nhiều người thấy gối ôm "không có tác dụng gì". Phần lớn lợi ích cho hông đến từ việc kẹp gối giữa hai đầu gối; nếu gối quá ngắn để vừa ôm tay vừa kẹp chân, hãy đổi gối dài hơn hoặc dùng thêm một gối kẹp chân nhỏ.
Gối ôm quá dày. Một khối bông to như thân người làm tay trên bị nâng cao hơn vai, đùi trên chếch lên. Vai và hông lại xoắn theo hướng ngược lại. Gối ôm đúng là gối lấp vừa khoảng trống, không phải gối càng to càng êm.
Gối ôm xẹp ở giữa mà vẫn dùng. Phần bị kẹp chân xẹp trước. Khi phần giữa chỉ còn mỏng dẹt, đầu gối gần như chạm nhau, gối chỉ còn là vật để ôm tay. Đổi đầu gối định kỳ và nhồi thêm ruột giúp kéo dài thời gian dùng.
Dùng gối ôm thay gối đầu. Có người gác đầu lên một đầu của gối ôm khi lười kéo gối đầu. Gối ôm tròn không đỡ được gáy, đầu lăn qua lại và cổ mỏi hơn. Gối đầu và gối ôm là hai việc khác nhau.
Đặt gối ôm giữa hai người trên giường hẹp. Trên giường 1m4 hay 1m6, gối ôm nằm giữa hai người đẩy cả hai ra mép giường. Đặt gối ở phía ngoài của người dùng, hoặc chọn gối kẹp chân nhỏ cho gọn.
Ôm gối ôm khi đang sốt hoặc ra nhiều mồ hôi. Khối vải ôm sát giữ nhiệt và thấm mồ hôi. Những đêm như vậy, bỏ gối ôm ra cho thoáng và thay vỏ sạch khi đã khoẻ lại.
Giặt và giữ gối ôm không xẹp, không ố
Gối ôm nằm sát ngực và bụng suốt đêm nên thấm mồ hôi nhiều hơn gối đầu. Vỏ gối ôm nên giặt cùng lịch với vỏ gối đầu, thường mỗi tuần một lần, thường xuyên hơn vào mùa nóng. Chọn gối có vỏ tháo được bằng khoá kéo; gối ôm liền vỏ khó giữ sạch hơn nhiều.
Ruột bông xơ của gối ôm dài vừa thường giặt được bằng máy cửa trước chế độ nhẹ. Gối dài cả thân thường vượt sức chứa máy gia đình; giặt tay trong chậu lớn hoặc mang tới tiệm giặt có máy lồng lớn. Vắt nhẹ, phơi nơi thoáng, lật và vỗ đều nhiều lần để ruột khô hết bên trong; ruột gối ôm dày rất dễ còn ẩm ở lõi dù vỏ ngoài đã khô.
Để gối ôm đỡ xẹp, vỗ và nắn lại mỗi sáng, đổi đầu trên xuống dưới vài tuần một lần để phần bị kẹp chân không xẹp mãi một chỗ. Gối có khoá kéo ruột có thể nhồi thêm bông khi thấy mỏng. Khi ruột vón thành cục cứng không vỗ ra được hoặc có mùi không mất sau khi giặt, đó là lúc thay ruột.
Đừng dùng gối ôm làm tựa lưng ngồi xem phim hay ngồi đè lên; sức nặng toàn thân làm ruột dẹt nhanh hơn nhiều so với lực ôm khi ngủ.
Câu hỏi thường gặp
Người nằm ngửa có cần gối ôm không?
Thường không cần theo cách người nằm nghiêng cần. Người nằm ngửa có khi thấy dễ chịu hơn với một gối nhỏ kê dưới khoeo gối để thắt lưng bớt võng. Nếu bạn nằm ngửa nhưng hay chuyển sang nghiêng giữa đêm, để sẵn một gối ôm cạnh người.
Gối ôm có làm ngủ nóng hơn không?
Có thể, vì một khối vải và ruột áp sát ngực bụng giữ hơi ấm. Chọn vỏ cotton thoáng, ruột không quá dày, hoặc chỉ dùng gối kẹp chân nhỏ vào những đêm nóng. Ruột vỏ hạt hoặc cao su vụn có lỗ thoáng cũng là lựa chọn.
Gối ôm bị xẹp có nhồi thêm bông được không?
Được nếu gối có khoá kéo ruột. Mua thêm bông xơ hoặc bông bi, nhồi từng nắm, phân đều dọc thân gối. Gối may kín thì có thể tháo một đoạn đường may ở đầu gối, nhồi thêm rồi khâu lại, nhưng ruột cũ đã vón cục nhiều thì thay ruột mới đỡ công hơn.
Gối kẹp chân nhỏ có thay được gối ôm dài không?
Gối kẹp chân lo được phần hông và đầu gối, nhưng không đỡ được tay và vai trên. Nếu bạn mỏi vai nhiều hơn mỏi hông, gối ôm dài hợp hơn; nếu chủ yếu mỏi hông và muốn gọn giường, gối kẹp chân là đủ.
Trẻ mấy tuổi thì được dùng gối ôm?
Không để gối ôm trong nôi, cũi của trẻ dưới một tuổi vì nguy cơ che mặt khi ngủ. Khi trẻ lớn hơn và đã ngủ giường riêng, có thể cho dùng gối ôm nhỏ, mềm vừa; nên hỏi thêm bác sĩ nhi nếu bé còn nhỏ hoặc có vấn đề hô hấp.
Có nên mua gối ôm hình thú cho người lớn?
Được nếu bạn thích, nhưng chú ý chỗ thót như cổ, eo của hình thú thường mỏng, kẹp chân không đủ dày. Người mua vì mục đích đỡ vai hông nên ưu tiên gối ôm thẳng có độ dày đều.