Phòng ngủ càng tối, phần lớn người càng dễ ngủ và ít bị đánh thức sớm bởi nắng sáng hay đèn đường. Muốn phòng tối thật, cần đúng hai thứ: vải rèm cản được sáng và cách lắp không để lọt sáng ở viền. Nhiều gia đình mua vải cản sáng tốt nhưng treo hụt, sáng vẫn tràn vào từ hai bên mép, phía trên thanh treo và dưới chân rèm.
Với người làm ca đêm, người phải ngủ trưa, phòng có trẻ nhỏ ngủ ngày hoặc phòng nhìn thẳng ra đèn đường, rèm cản sáng gần như là thứ đáng đầu tư đầu tiên trong phòng ngủ, trước cả nhiều món đồ đắt tiền khác. Với người chỉ ngủ đêm và phòng vốn đã tối, một rèm dày thông thường có thể đủ.
Bài này so sánh các loại rèm theo khả năng cản sáng, chỉ cách thử vải bằng đèn pin điện thoại trước khi mua, cách đo để rèm phủ kín khung cửa, và những mẹo xử lý khe sáng với chi phí thấp.
Vì sao bóng tối quan trọng với giấc ngủ
Ánh sáng là tín hiệu mạnh nhất báo cho cơ thể biết đang là ngày hay đêm. Buổi tối, khi trời tối, cơ thể chuẩn bị cho giấc ngủ; buổi sáng, ánh sáng đánh thức. Phòng ngủ có ánh đèn đường, đèn biển quảng cáo hay nắng sớm lọt vào khiến nhiều người tỉnh sớm hơn mong muốn, khó ngủ lại, hoặc ngủ chập chờn.
Mức độ nhạy cảm khác nhau giữa từng người. Có người ngủ được cả khi đèn sáng, có người chỉ một vệt sáng nhỏ ở mép rèm cũng làm mất ngủ. Người làm ca đêm phải ngủ vào ban ngày là nhóm chịu ảnh hưởng nhiều nhất, vì họ phải ngủ đúng lúc ánh sáng mạnh nhất.
Ngoài ánh sáng từ ngoài vào, phòng ngủ còn có nguồn sáng từ bên trong: đèn chờ của tivi, điều hoà, bộ phát wifi, sạc điện thoại, đồng hồ có màn hình sáng. Một chiếc rèm cản sáng tốt sẽ bị lãng phí nếu trong phòng có ba bốn đèn nhỏ xanh đỏ sáng suốt đêm. Dán che hoặc dời các thiết bị này ra xa giường là bước miễn phí nên làm cùng lúc.
So sánh các loại rèm theo khả năng cản sáng
Mức cản sáng phụ thuộc chủ yếu vào lớp vải hoặc lớp phủ cản sáng, sau đó là kiểu rèm quyết định khe hở ở viền. Bảng dưới đây so sánh những kiểu phổ biến trong nhà ở Việt Nam.
| Kiểu rèm | Mức tối đạt được | Ưu điểm | Hạn chế |
|---|---|---|---|
| Rèm vải thường một lớp | Thấp đến trung bình | Rẻ, nhiều màu, giặt dễ | Sáng xuyên qua vải, nhất là màu nhạt |
| Rèm vải cản sáng (có lớp phủ hoặc dệt dày nhiều lớp) | Cao nếu lắp kín | Tối, cách nhiệt, giảm ồn phần nào | Nặng, cần thanh treo chắc; loại phủ lớp có thể bong khi giặt máy mạnh |
| Rèm hai lớp (voan + cản sáng) | Cao vào ban đêm, linh hoạt ban ngày | Ban ngày kéo voan lấy sáng, tối kéo lớp dày | Cần thanh treo đôi, chiếm khoảng tường |
| Rèm cuốn vải cản sáng | Trung bình đến cao | Gọn, hợp cửa sổ nhỏ, phòng trọ | Lọt sáng hai mép nếu lắp trong lòng khung |
| Rèm sáo gỗ, nhôm | Thấp đến trung bình | Điều chỉnh hướng sáng, dễ lau | Lọt sáng ở khe nan, không tối hẳn |
| Phim dán kính mờ | Thấp | Che tầm nhìn, giữ riêng tư | Không làm tối phòng |
Màu vải không quyết định khả năng cản sáng nếu vải có lớp cản sáng thật; một tấm màu be có lớp phủ tốt vẫn tối hơn tấm xanh đậm dệt thưa. Tuy vậy, phần mặt hướng ra cửa kính nên sáng màu để bớt hấp thụ nhiệt nắng, hữu ích với phòng hướng tây.
Thử vải cản sáng ngay tại chỗ bán
Lời giới thiệu "cản sáng 100%" khó kiểm chứng bằng mắt dưới ánh đèn cửa hàng. Một phép thử đơn giản cho bạn câu trả lời rõ hơn nhiều.
- Xin một mẫu vải hoặc cầm trực tiếp phần rèm treo mẫu, gấp đúng một lớp như khi treo thật, không gập đôi.
- Bật đèn pin điện thoại, áp sát mặt sau lớp vải, nhìn từ mặt trước. Vải cản sáng tốt gần như không thấy chấm sáng; vải thường sẽ thấy rõ cả vùng sáng tròn.
- Di đèn dọc đường may và mép vải: các lỗ kim may xuyên qua lớp cản sáng thường lọt sáng thành chấm nhỏ. Rèm may kỹ sẽ có ít đường may cắt ngang thân.
- Sờ và vò nhẹ: lớp phủ cản sáng quá cứng, kêu sột soạt, hoặc có mùi hoá chất nồng khi đưa lên mũi thì nên hỏi kỹ về cách giặt và độ bền của lớp phủ.
- Hỏi rõ cách giặt: giặt tay, giặt máy chế độ nhẹ hay chỉ giặt khô, có được vắt mạnh không. Rèm lớn khó giặt thì nên chọn loại có thể tháo móc dễ.
Mua online thì không thử được tại chỗ; bạn có thể đặt một mẫu vải nhỏ trước nếu người bán cho phép, hoặc đọc kỹ mô tả cấu tạo lớp vải, sau đó thử bằng đèn pin ngay khi nhận hàng, trước khi cắt may hay khoan lắp.
Đo và lắp để không lọt sáng ở viền
Rèm phải rộng hơn khung cửa. Với rèm vải treo ngoài khung, mỗi bên nên phủ ra ngoài mép khung khoảng 15–25 cm. Tổng chiều rộng vải thường cần khoảng 1,5–2 lần chiều rộng thanh treo để khi kéo kín vẫn còn độ xếp nếp, không bị căng hở.
Thanh treo nên đặt cao hơn mép trên khung. Đặt thanh cách mép trên khung cửa khoảng 10–20 cm, hoặc sát trần nếu có thể, để sáng không tràn qua khe phía trên. Thanh treo kiểu hộp hoặc có nắp che phía trên chặn được phần sáng này tốt hơn.
Chiều dài chạm hoặc gần chạm sàn. Rèm hụt ngang bậu cửa sổ để lộ một dải sáng ở chân. Với cửa sổ, chiều dài phủ qua bậu khoảng 15–20 cm, hoặc buông dài gần sàn nếu phòng cho phép.
Mép hai bên áp sát tường. Một mẹo phổ biến là uốn đầu thanh treo vòng vào tường, hoặc dùng băng dính gai, nam châm nhỏ để giữ mép rèm sát tường. Hai cánh rèm gặp nhau ở giữa nên chồng lên nhau vài phân thay vì chỉ chạm mép.
Rèm cuốn lắp ngoài lòng khung nếu cần tối. Lắp trong lòng khung trông gọn, nhưng để hở mỗi bên một khe nhỏ. Lắp phủ ra ngoài khung mỗi bên vài phân sẽ tối hơn, đổi lại hơi lộ thanh lắp.
Khoan lắp chắc chắn. Rèm cản sáng nặng hơn rèm thường. Với tường gạch rỗng, thạch cao, nên dùng tắc kê phù hợp; nếu không chắc về đường điện, ống nước trong tường, nhờ thợ lắp sẽ an toàn hơn.
Tình huống: ca đêm, phòng trẻ, phòng trọ và phòng thuê
Người làm ca đêm ngủ ngày cần phòng tối gần như hoàn toàn. Kết hợp rèm cản sáng lắp kín viền với chặn khe dưới cửa phòng, tắt hoặc che mọi đèn chờ, và để sẵn một mặt nạ ngủ cho những hôm phải ngủ ở chỗ khác. Thống nhất với người nhà về giờ ngủ để hạn chế mở cửa phòng giữa chừng.
Phòng có trẻ nhỏ ngủ trưa cũng hưởng lợi từ rèm tối, vì trẻ dễ bị đánh thức bởi nắng chiều. Dây kéo của rèm cuốn, rèm sáo là nguy cơ quấn cổ với trẻ nhỏ; nên chọn loại không dây hoặc buộc gọn dây lên cao, ngoài tầm với, và không kê cũi, giường trẻ sát cửa sổ có dây rèm.
Phòng trọ, phòng thuê không được khoan tường: có thể dùng thanh treo căng không khoan, đặt trong lòng khung cửa sổ, rồi bổ sung băng dính gai ở mép để giảm lọt sáng. Một số loại tấm cản sáng dán tạm lên kính bằng giác hút hoặc lực tĩnh điện cũng là lựa chọn rẻ, tháo ra khi chuyển nhà.
Ví dụ giả định: một phòng ngủ có ô cửa sổ rộng chừng một mét rưỡi nhìn thẳng ra cột đèn đường. Chủ nhà thay rèm vải mỏng bằng rèm vải cản sáng treo cao gần trần, rộng hơn khung mỗi bên hai mươi phân, dài gần sàn. Phần sáng còn lại chỉ lọt qua khe dưới cửa phòng, được xử lý bằng một thanh chặn khe cửa. Tổng chi phí thấp hơn nhiều so với dự định ban đầu là đổi cả bộ cửa kính.
Lỗi hay gặp khi chọn rèm phòng ngủ
Đo đúng bằng khung cửa. Rèm vừa khít khung là rèm lọt sáng. Luôn cộng thêm phần phủ hai bên, phía trên và phía dưới như đã nêu, rồi mới tính số mét vải.
Chọn theo màu mà quên lớp cản sáng. Một tấm vải màu đậm dệt thưa vẫn cho sáng xuyên qua. Hãy thử bằng đèn pin thay vì đoán qua màu.
Thanh treo yếu cho rèm nặng. Rèm cản sáng kích thước lớn khá nặng; thanh mảnh hoặc giá đỡ ít điểm bắt vít sẽ võng giữa sau vài tháng, rèm kéo nặng tay và hở khe ở giữa. Rèm rộng nên có giá đỡ ở giữa thanh.
Rèm sát mặt kính phòng ẩm. Hơi nước đọng trên kính thấm vào rèm, lâu ngày mặt sau đốm mốc và có mùi. Để khoảng hở vài phân và mở rèm ban ngày.
Mua rèm dày cho mọi phòng. Phòng ngủ cần tối, nhưng phòng làm việc kiêm phòng ngủ, phòng người già cần ánh sáng ban ngày để sinh hoạt. Rèm hai lớp hoặc rèm cản sáng kèm lớp voan giữ được cả hai nhu cầu, thay vì một tấm dày kéo kín cả ngày.
Chăm sóc rèm và khi nào nên dùng thêm mặt nạ ngủ
Hút bụi định kỳ. Rèm dày giữ bụi nhiều, dễ gây hắt hơi với người cơ địa dị ứng. Dùng máy hút bụi đầu bàn chải mềm, hút từ trên xuống mỗi vài tuần; giặt toàn bộ khi bẩn rõ, theo hướng dẫn của vải.
Giặt nhẹ để giữ lớp cản sáng. Lớp phủ cản sáng có thể nứt, bong khi giặt máy vắt mạnh hoặc sấy nóng. Giặt chế độ nhẹ, nước thường, phơi trong bóng râm, treo lại khi còn hơi ẩm để vải tự rủ thẳng.
Kiểm tra mốc mặt sau. Rèm sát kính ở phòng ẩm dễ có đốm mốc ở mặt sau, nhất là phần chân. Để một khoảng hở nhỏ giữa rèm và kính, mở rèm vào ban ngày cho kính và rèm khô.
Mặt nạ ngủ là giải pháp bổ sung, không thay rèm. Mặt nạ hữu ích khi đi công tác, ngủ trưa ở văn phòng hoặc người nằm cạnh cần bật đèn. Chọn loại vải mềm, ôm vừa, không đè lên nhãn cầu, dây không quá chặt. Một số người không quen cảm giác vật trên mặt; khi đó rèm tốt vẫn là giải pháp chính.
Đừng để phòng tối hẳn cả ngày. Phòng ngủ cũng cần ánh sáng tự nhiên và thông gió ban ngày để khô thoáng. Kéo rèm mở khi không ngủ, nhất là buổi sáng, vừa giúp cơ thể tỉnh táo vừa hạn chế ẩm mốc.
Câu hỏi thường gặp
Rèm cản sáng có làm phòng mát hơn không?
Có, ở mức độ nhất định. Rèm cản sáng dày giảm lượng nắng chiếu trực tiếp qua kính, nhất là với phòng hướng tây hay hướng nam, nên phòng đỡ hầm vào chiều tối. Tuy vậy rèm không thay được cách nhiệt mái hay tường, và hiệu quả cao nhất khi kéo kín từ lúc nắng bắt đầu chiếu vào.
Nên chọn rèm cản sáng màu gì?
Màu không quyết định mức cản sáng nếu vải có lớp cản sáng thật. Mặt hướng ra kính sáng màu giúp phản xạ bớt nhiệt nắng; mặt trong chọn theo màu phòng. Màu quá tối trong phòng nhỏ có thể làm phòng trông chật hơn vào ban ngày.
Rèm cuốn hay rèm vải cản sáng tốt hơn?
Rèm vải treo ngoài khung, rộng hơn khung và dài chạm sàn thường cho phòng tối hơn, vì phủ được cả viền. Rèm cuốn gọn, hợp cửa sổ nhỏ, phòng ít chỗ, nhưng hay lọt sáng ở hai mép. Nếu chọn rèm cuốn, lắp phủ ra ngoài khung để giảm khe hở.
Vì sao treo rèm cản sáng rồi mà phòng vẫn sáng?
Thường do sáng lọt ở viền: rèm hẹp bằng khung, thanh treo đặt sát mép trên, rèm hụt chân hoặc hai cánh rèm không chồng lên nhau. Ngoài ra kiểm tra khe dưới cửa phòng và đèn chờ của thiết bị trong phòng, những nguồn sáng nhỏ này dễ bị bỏ qua.
Trẻ nhỏ ngủ phòng tối hoàn toàn có sao không?
Phòng tối giúp nhiều trẻ ngủ ngày dễ hơn. Ban đêm, bố mẹ có thể dùng một đèn ngủ rất mờ, ánh vàng ấm, đặt thấp để đi lại cho bé bú hoặc thay tã. Điều cần lưu ý nhất với rèm trong phòng trẻ là dây kéo phải ngoài tầm với, không kê cũi sát cửa sổ.
Đeo mặt nạ ngủ thường xuyên có ảnh hưởng gì không?
Với đa số người, mặt nạ vải mềm vừa vặn dùng được hằng đêm. Nên giặt thường xuyên, chọn loại không ép lên mắt, dây không siết chặt. Nếu thấy khó chịu, ngứa da hoặc mỏi mắt khi tháo ra, hãy ưu tiên làm tối phòng bằng rèm thay vì dựa vào mặt nạ.