Nệm cũ có năm đường đi chính: cho tặng nếu còn sạch và còn dùng được, đổi khi mua nệm mới nếu nơi bán nhận thu, bán cho người thu mua phế liệu, gửi đi theo dịch vụ thu gom rác cồng kềnh của khu dân cư, hoặc tháo ra tận dụng vật liệu. Đường nào hợp tuỳ vào tình trạng nệm, loại nệm và nơi bạn ở. Điều duy nhất không nên làm là vứt nệm ra lề đường, bãi đất trống hay kênh rạch, hoặc đốt.
Nệm là món đồ cồng kềnh, xe rác thường ngày không nhận, nên nhiều gia đình để nệm cũ ở góc nhà hàng tháng trời vì không biết xử lý thế nào. Với nhà chật, ẩm, nệm cũ để lâu dễ thành ổ bụi, mạt và nấm mốc. Lên kế hoạch cho nệm cũ ngay khi quyết định mua nệm mới giúp tránh tình trạng này.
Bài này giúp bạn đánh giá nệm cũ còn đáng cho tặng không, so sánh các đường xử lý, cách tháo nệm để tận dụng, cách làm việc với dịch vụ thu gom, và cách sắp lịch để nệm cũ đi đúng lúc nệm mới đến.
Nệm cũ của bạn còn đáng để người khác dùng không
Trước khi quyết định cho tặng hay bỏ đi, kiểm tra nhanh tình trạng nệm. Một tấm nệm bạn không muốn nằm nữa có thể vẫn hữu ích với người khác, nhưng chỉ khi nó đạt mức tối thiểu về vệ sinh và độ đỡ.
| Tiêu chí | Còn cho tặng được | Nên bỏ hoặc tận dụng vật liệu |
|---|---|---|
| Bề mặt | Sạch, vết ố nhỏ đã vệ sinh được | Vết nước tiểu, máu, mốc lan rộng |
| Mùi | Không mùi hoặc chỉ mùi vải cũ nhẹ | Mùi ẩm mốc, chua, mùi nước tiểu không hết |
| Độ lún | Lõm nông, nằm vẫn thấy đỡ đều | Võng sâu rõ, nằm lăn vào giữa |
| Kết cấu | Lò xo không kêu, không cấn | Lò xo gãy, cấn, đâm lên mặt |
| Côn trùng | Không có dấu hiệu | Có dấu hiệu rệp, gián làm tổ |
| Vỏ | Nguyên vẹn hoặc tháo giặt được | Rách lớn, lộ lõi |
Nếu nệm rơi vào cột bên phải ở bất kỳ tiêu chí nào trong ba tiêu chí mùi, côn trùng và mốc, đừng cho tặng dù những tiêu chí khác còn tốt. Đẩy một tấm nệm có vấn đề vệ sinh sang người khác không phải là giúp đỡ, và rệp có thể lây sang nhà người nhận.
Các đường đi của nệm cũ
Mỗi cách xử lý có ưu nhược điểm riêng. Bảng dưới giúp bạn chọn theo tình trạng nệm và điều kiện nơi ở.
| Cách xử lý | Hợp với | Ưu điểm | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Cho tặng | Nệm còn sạch, còn đỡ tốt | Nệm được dùng tiếp, người nhận có lợi | Người nhận thường tự lo vận chuyển; nói rõ tình trạng |
| Đổi khi mua nệm mới | Mọi loại, nếu nơi bán nhận | Gọn, một lần giao nhận | Hỏi có phí không, có điều kiện về tình trạng nệm không |
| Bán phế liệu | Nệm lò xo có nhiều kim loại | Có người đến tận nơi, có khi được trả một ít tiền | Foam, bông thường ít giá trị; người thu mua có thể từ chối |
| Thu gom rác cồng kềnh | Mọi loại nệm hỏng | Đúng quy định, gọn gàng | Đăng ký trước, có thể mất phí, có lịch cố định |
| Tháo ra tận dụng | Người có thời gian, có chỗ làm | Tận dụng được foam, vải, lò xo | Mất công; phần không dùng vẫn phải xử lý |
Với phần lớn gia đình ở thành phố, hai lựa chọn thực tế nhất là đổi khi mua nệm mới và thu gom rác cồng kềnh. Hỏi nơi bán về việc thu nệm cũ ngay lúc mua, vì nếu có, mọi việc gọn trong một lần giao.
Tháo nệm cũ để tận dụng vật liệu
Foam và cao su. Lớp foam hoặc cao su còn tốt có thể cắt nhỏ làm đệm lót cho ghế gỗ, đệm cho chỗ nằm của chó mèo, đệm quỳ khi làm vườn hoặc lau nhà, đệm lót thùng khi chuyển đồ dễ vỡ. Dùng dao rọc giấy lưỡi dài hoặc dao cắt bánh mì để cắt; cắt trên tấm ván, không cắt trên sàn.
Vỏ vải. Vải vỏ nệm còn sạch, nhất là loại dày, có thể làm khăn lau, tấm lót thùng xe, tấm phủ đồ đạc khi sơn nhà. Vải có lớp chần bông dùng làm tấm lót cho thú cưng.
Lò xo và khung thép. Phần kim loại là thứ người thu mua phế liệu thường quan tâm nhất. Tách riêng lò xo khỏi foam và vải giúp bán dễ hơn. Tháo lò xo cần kìm cắt, găng tay dày và kính bảo hộ, vì lò xo bị nén có thể bật ra bất ngờ.
Bông ép. Bông ép còn sạch có thể dùng lót chậu cây lớn để giữ ẩm hoặc lót đáy thùng. Bông ép đã ẩm mốc thì không nên tận dụng trong nhà.
Phần không dùng được. Sau khi tháo, phần còn lại vẫn phải xử lý như rác. Gom gọn, buộc chặt và chuyển cho dịch vụ thu gom. Tháo nệm không nên làm khi chỉ để tránh phí thu gom, vì công sức thường lớn hơn khoản tiết kiệm.
Thu gom rác cồng kềnh ở chung cư và khu phố
Ở nhiều đô thị Việt Nam, rác cồng kềnh như nệm, sofa, tủ cũ không được bỏ chung với rác sinh hoạt mà phải theo một kênh riêng. Cách làm khác nhau giữa các địa phương: có nơi có lịch thu gom định kỳ, có nơi người dân đăng ký với đơn vị vệ sinh môi trường hoặc tổ dân phố, có nơi phải thuê dịch vụ vận chuyển đến điểm tập kết.
Với chung cư, cách nhanh nhất là hỏi ban quản lý toà nhà. Nhiều toà nhà có quy trình riêng: đăng ký ngày giờ, nộp phí nếu có, đưa nệm xuống khu tập kết theo thang chở hàng. Tự ý để nệm ở hành lang hay khu để xe có thể bị nhắc nhở hoặc phạt theo nội quy.
Với nhà phố, hỏi tổ trưởng dân phố hoặc người thu gom rác của khu vực về cách bỏ đồ cồng kềnh. Nhiều khu dân cư có người thu gom nhận thêm đồ cồng kềnh với một khoản phí nhỏ, thoả thuận trước về thời gian lấy.
Khi chuẩn bị nệm để thu gom, bọc hoặc buộc gọn, đặc biệt với nệm có vết bẩn hoặc mùi, để tránh rơi vãi và ảnh hưởng hàng xóm. Đặt nệm ở vị trí đã thống nhất, đúng thời gian hẹn, không để trước nhà người khác hay trên vỉa hè cản lối đi. Nếu nệm có rệp, bọc kín trong túi nhựa dày trước khi đưa ra khỏi phòng để không phát tán sang các căn khác.
Cho tặng nệm cũ có trách nhiệm
Cho tặng là cách tốt nhất để một tấm nệm còn dùng được không thành rác. Làm đúng cách giúp người nhận thật sự được lợi.
- Vệ sinh trước khi tặng: hút bụi hai mặt, xử lý vết bẩn, phơi nắng gián tiếp hoặc để nơi thoáng gió cho khô hẳn.
- Nói rõ tình trạng: nệm dùng bao nhiêu năm, có vết lõm ở đâu, có vết ố đã vệ sinh không. Người nhận cần biết để quyết định.
- Chụp ảnh thật cả mặt trên, mặt dưới và các góc khi đăng cho tặng trong nhóm khu phố hay nhóm sinh viên.
- Thống nhất vận chuyển: người nhận tự đến lấy hay bạn chở đến, ai chịu chi phí, lối đi có đưa nệm ra được không.
- Hỏi trước nếu định tặng cho tổ chức, trường học, nhà trọ từ thiện: nhiều nơi chỉ nhận nệm ở tình trạng nhất định hoặc không nhận nệm đã qua sử dụng vì lý do vệ sinh.
- Không tặng nệm cho trẻ sơ sinh nếu nệm không vừa khít nôi cũi, đã lún hoặc mềm; nệm cho trẻ sơ sinh cần phẳng, chắc theo khuyến cáo ngủ an toàn.
Người nhận nệm cũ thường là sinh viên mới thuê trọ, công nhân mới chuyển đến, gia đình vừa gặp thiên tai. Một tấm nệm sạch, còn đỡ tốt có giá trị thật với họ, nên mất thêm nửa giờ vệ sinh là xứng đáng.
Những điều không nên làm với nệm cũ
Đốt nệm. Foam, vải tổng hợp và keo khi cháy sinh khói độc và khó dập; lò xo nóng đỏ giữ nhiệt lâu. Đốt nệm vừa nguy hiểm vừa ảnh hưởng hàng xóm và có thể vi phạm quy định về môi trường.
Vứt ra lề đường, bãi đất trống, kênh rạch. Nệm ngấm nước mưa thành ổ mốc, muỗi, chuột và cản trở thoát nước. Đây cũng là hành vi có thể bị xử phạt.
Để trong nhà quá lâu. Nệm cũ dựng góc nhà hàng tháng, nhất là ở nơi ẩm, dễ tích bụi, mạt và nấm mốc, ảnh hưởng người trong nhà hay dị ứng. Lên kế hoạch xử lý ngay khi có nệm mới.
Cho tặng nệm có vấn đề vệ sinh. Nệm có rệp, mốc hay nước tiểu thấm sâu không nên đẩy sang người khác, kể cả khi họ chủ động xin.
Tự tháo lò xo khi không có dụng cụ bảo hộ. Lò xo bị nén trong nệm nhiều năm có thể bật mạnh khi cắt dây buộc, gây đứt tay hoặc văng vào mắt. Nếu không có găng tay dày, kính bảo hộ và kìm cắt phù hợp, để nguyên nệm cho người thu mua hoặc dịch vụ thu gom xử lý.
Dùng nệm cũ làm lớp lót dưới nệm mới. Đặt nệm mới lên nệm cũ đã võng làm nệm mới võng theo, mất tác dụng của nền đỡ chắc, và có thể ảnh hưởng điều kiện bảo hành.
Sắp lịch: nệm cũ đi trước hay nệm mới đến trước
Chuyện nghe nhỏ nhưng hay gây lúng túng: nệm mới giao đến mà nệm cũ vẫn nằm trên giường, phòng không đủ chỗ dựng cả hai tấm, hoặc nệm cũ đã bỏ đi mà nệm mới giao trễ, cả nhà ngủ chiếu vài đêm.
Cách gọn nhất là nơi bán thu nệm cũ cùng lúc giao nệm mới. Người giao mang nệm mới vào, đưa nệm cũ ra, một lần thang máy, một lần dọn lối đi. Nếu nơi bán có dịch vụ này, hỏi rõ phí, có cần bọc nệm cũ trước không, có nhận loại nệm của bạn không, vì một số nơi chỉ nhận nệm cùng loại hoặc nệm không quá bẩn.
Nếu tự xử lý nệm cũ, đặt lịch thu gom vào cùng ngày hoặc ngay sau ngày giao nệm mới, khi đã chắc chắn nệm mới vừa giường và không lỗi. Đừng bỏ nệm cũ trước khi nệm mới đến; giao hàng có thể trễ, và nếu nệm mới có vấn đề phải đổi, bạn vẫn cần chỗ ngủ.
Với nệm đang ngủ thử, giữ nệm cũ thêm một thời gian là phương án đáng cân nhắc nếu nhà có chỗ, chẳng hạn dựng gọn ở phòng khác đã bọc kín. Nếu sau thời gian ngủ thử bạn quyết định giữ nệm mới, lúc đó mới xử lý nệm cũ. Ngược lại, nhà chật thì chấp nhận ngủ tạm trên tấm nệm gập hay chiếu trong thời gian đổi.
Câu hỏi thường gặp
Nệm cũ bán phế liệu được bao nhiêu tiền?
Thường không nhiều và phụ thuộc chủ yếu vào lượng kim loại. Nệm lò xo có giá trị phế liệu hơn nệm foam hay bông ép, vốn thường được nhận miễn phí hoặc bị từ chối. Coi việc bán phế liệu là cách để có người đến lấy hơn là cách kiếm tiền.
Nơi bán nệm có bắt buộc phải thu nệm cũ không?
Không bắt buộc; đây là dịch vụ tuỳ từng nơi. Có nơi thu miễn phí khi mua nệm mới, có nơi tính phí, có nơi không nhận. Hỏi khi chọn nơi mua, vì dịch vụ này có thể tiết kiệm cho bạn khá nhiều công sức.
Nệm cao su thiên nhiên cũ có tái chế được không?
Về nguyên tắc cao su có thể được tái chế làm vật liệu khác, nhưng ở quy mô gia đình, việc tìm đơn vị nhận tái chế cao su nệm không phổ biến. Cách thực tế là tận dụng khối cao su còn tốt làm đệm lót, hoặc giao cho dịch vụ thu gom.
Có nên giữ nệm cũ cho khách ngủ không?
Được nếu nệm còn sạch, không võng sâu và bạn có chỗ cất khô ráo. Bọc nệm trong túi vải thoáng hoặc túi chuyên dụng, dựng đứng hoặc đặt phẳng, không gập đôi lâu ngày. Nệm đã võng thì khách ngủ vài đêm cũng có thể mỏi.
Nệm có rệp thì xử lý thế nào trước khi bỏ?
Bọc kín nệm trong túi nhựa dày ngay tại phòng, dán chặt, rồi mới đưa ra ngoài để không phát tán rệp sang nơi khác. Báo cho bên thu gom biết tình trạng. Đồng thời xử lý giường và phòng, vì rệp thường ẩn ở khe giường, không chỉ ở nệm.
Mang nệm cũ về quê cho người nhà có nên không?
Nên khi nệm còn tốt, người nhà cần dùng và chi phí vận chuyển hợp lý so với giá trị nệm. Vệ sinh kỹ trước khi gửi, bọc kín để tránh bẩn ẩm dọc đường, và hỏi trước người nhà có thật sự cần, tránh việc nệm về quê rồi lại nằm góc nhà.