Cách giặt gối phụ thuộc vào ruột. Gối bông xơ thường giặt máy được ở chế độ nhẹ. Gối lông vũ giặt được nhưng phải làm khô thật kỹ tới lõi. Gối cao su và foam không cho vào máy giặt; chỉ lau vết bẩn, ấn khăn thấm nước rồi hong ở chỗ râm thoáng. Gối vỏ hạt không giặt hạt, chỉ giặt vỏ và phơi hạt. Trước khi làm gì, đọc nhãn hướng dẫn trên gối.
Về tần suất: vỏ gối giặt hằng tuần như ga giường; ruột gối giặt được thì giặt vài lần mỗi năm, nhiều hơn với người ra mồ hôi đầu nhiều hoặc sau khi ốm. Dùng thêm một vỏ bọc bảo vệ ruột có khoá kéo giúp ruột sạch lâu hơn và giảm số lần phải giặt ruột.
Phần dưới đi qua bảng giặt theo từng loại, các bước giặt máy cho gối bông, cách làm khô gối lông vũ, cách vệ sinh cao su và foam, cách xử lý vết ố vàng, mùi và việc phơi khô khi nhà không có sân hay đang mùa nồm.
Đọc nhãn, phân loại và chuẩn bị
Hầu hết gối có một mác vải may ở mép, ghi chất liệu ruột và ký hiệu giặt. Đó là thông tin đáng tin nhất bạn có. Nếu mác ghi chỉ giặt vỏ, hoặc không được giặt nước, đừng thử vận may với máy giặt: ruột hỏng thì không sửa được. Nếu mác đã mất, xác định loại ruột bằng cách mở khoá kéo hoặc sờ nắn: bông thì xốp nhẹ, lông vũ có cuống lông và kêu sột soạt nhẹ, cao su nặng và bật nhanh, foam lún chậm, vỏ hạt dồn dịch như hạt gạo.
Trước khi giặt, tháo vỏ gối và vỏ bọc trong ra, kiểm tra ruột có chỗ rách, đường may tuột không. Một lỗ rách nhỏ trên gối bông hay lông vũ trong máy giặt có thể thành một trận bông lông vương khắp lồng giặt; khâu lại trước khi giặt.
Chọn ngày nắng ráo, có gió. Giặt gối là việc dễ, phần khó nhất là làm khô, và ở khí hậu nồm ẩm việc này có thể kéo dài vài ngày. Đừng giặt ruột gối dày vào buổi chiều tối hay đầu mùa mưa phùn nếu không có máy sấy.
Chuẩn bị bột giặt hoặc nước giặt dịu, lượng ít hơn khi giặt quần áo, vì gối giữ cặn xà phòng rất lâu và cặn đó làm sợi bết lại, đôi khi gây ngứa da mặt.
Bảng giặt theo từng loại ruột
Bảng dưới là cách xử lý thường gặp; khi mác trên gối ghi khác, làm theo mác.
| Loại ruột | Giặt máy | Nước và chế độ | Làm khô | Tránh |
|---|---|---|---|---|
| Bông xơ, bông bi | Thường được | Nước ấm hoặc mát, chế độ nhẹ, xả thêm một lần | Phơi thoáng hoặc sấy nhiệt thấp, vỗ đều | Vắt mạnh, để ẩm lâu |
| Lông vũ, lông tơ | Được nếu mác cho phép | Nước mát hoặc ấm, chế độ nhẹ, ít bột giặt | Sấy nhiệt thấp nhiều lần hoặc phơi nhiều ngày, vỗ liên tục | Phơi ẩm qua đêm, nhiệt cao |
| Cao su khối, cao su vụn | Không | Lau vết bẩn bằng khăn ẩm và xà phòng loãng | Hong râm, thoáng gió | Ngâm nước, vắt, sấy, nắng gắt |
| Foam nhớ hình | Không | Lau vết bẩn, ấn khăn khô thấm | Hong râm tới khô hẳn | Ngâm, vắt, sấy, nắng gắt |
| Foam vụn có khoá kéo | Tuỳ mác, phần lớn chỉ giặt vỏ | Nếu giặt, chế độ nhẹ trong túi giặt | Phơi thoáng, xới tơi | Sấy nóng |
| Vỏ hạt kiều mạch, đậu | Không giặt hạt | Đổ hạt ra, giặt riêng vỏ | Phơi hạt trên mâm chỗ thoáng | Để hạt gặp nước |
Với vỏ bọc trong và vỏ gối, giặt như ga giường theo mác vải. Vỏ cotton trắng chịu được nước nóng hơn, giúp sạch mồ hôi và mạt bụi tốt hơn; vải màu và vải pha nên giặt nước ấm vừa.
Giặt gối bông bằng máy từng bước
Gối bông xơ là loại phổ biến nhất và dễ giặt nhất. Vài điểm giúp gối ra khỏi máy còn đều, không vón:
- Giặt hai gối cùng lúc để lồng giặt cân bằng, tránh máy rung mạnh ở chu trình vắt.
- Với máy cửa trước, đặt gối thẳng đứng hoặc nằm cong theo lồng. Với máy cửa trên có trụ đánh giữa, gối dễ bị quấn và rách; đặt gối thẳng đứng hai bên trụ, hoặc giặt tay nếu gối dày.
- Dùng ít bột giặt, chọn chế độ nhẹ hoặc chăn mền, nhiệt độ theo mác.
- Thêm một lần xả để sạch cặn xà phòng.
- Vắt ở tốc độ vừa. Vắt quá mạnh làm sợi bông dồn cục, vắt quá nhẹ thì gối nặng nước, phơi lâu khô.
- Lấy gối ra, dùng tay xới và vỗ để tách các mảng bông bị dồn.
- Phơi chỗ có nắng nhẹ và gió, lật và vỗ vài giờ một lần. Nếu có máy sấy, sấy nhiệt thấp, bỏ vào hai quả bóng tennis sạch bọc trong tất để đánh tơi bông.
- Bóp mạnh vào giữa gối trước khi cất; còn cảm thấy mát lạnh hoặc ẩm ở lõi là chưa khô.
Nếu bông đã vón thành cục cứng trước khi giặt, giặt xong thường không tơi lại được. Đó là dấu hiệu gối đã tới lúc thay.
Gối lông vũ: giặt nhẹ, làm khô thật lâu
Lông vũ chịu giặt tốt hơn nhiều người nghĩ, nhưng rất kỵ để ẩm lâu.
- Kiểm vỏ gối có lỗ thủng hay cuống lông chọc ra không; khâu lại trước.
- Giặt máy chế độ nhẹ, nước mát hoặc ấm, ít bột giặt; loại giặt chuyên cho đồ lông vũ nếu có. Không dùng nước xả vải vì nó làm lông bết.
- Xả kỹ, vắt nhẹ.
- Sấy nhiệt thấp, nhiều chu trình ngắn, có bóng sấy. Giữa mỗi chu trình lấy ra vỗ và bóp để tách cục lông.
- Không có máy sấy thì phơi chỗ thoáng gió có nắng nhẹ, vỗ mỗi vài giờ, đem vào nhà khi trời chuyển ẩm buổi tối, hôm sau phơi tiếp. Có thể mất vài ngày.
- Ngửi gối: lông chưa khô hẳn thường có mùi hơi tanh. Còn mùi là còn ẩm.
Nếu nhà không có cách làm khô lông vũ trong vòng một hai ngày, ví dụ giữa mùa nồm, hãy đợi đợt hanh khô. Giặt rồi để ẩm lâu còn tệ hơn chưa giặt.
Cao su và foam: lau, thấm, hong râm
Ruột cao su và foam không chịu được việc ngâm, vắt và sấy. Cách vệ sinh là xử lý chỗ bẩn và làm khô cẩn thận.
- Tháo vỏ, giặt vỏ riêng.
- Hút bụi bề mặt ruột bằng đầu hút mềm nếu có.
- Pha một chút xà phòng dịu với nước ấm, thấm khăn sạch, vắt gần khô, chấm nhẹ lên chỗ bẩn. Không chà mạnh, không đổ nước trực tiếp lên ruột.
- Dùng khăn sạch khác thấm nước sạch để lau lại lớp xà phòng.
- Ấn khăn khô lên chỗ vừa lau để hút bớt nước.
- Hong ruột ở chỗ râm, thoáng gió, dựng đứng để không khí lưu thông hai mặt, cho tới khi khô hẳn, có khi mất cả ngày.
- Khử mùi nhẹ bằng cách rắc một lớp mỏng bột baking soda lên mặt ruột, để vài giờ rồi hút sạch.
Không phơi nắng gắt: tia cực tím làm cao su giòn vụn, foam ngả vàng và xuống cấp. Không dùng máy sấy tóc thổi nóng sát ruột.
Vì ruột cao su và foam gần như không giặt được, vỏ bọc trong là lớp bảo vệ chính của chúng. Nếu gối chưa có vỏ bọc trong, mua thêm một chiếc vải cotton dệt dày có khoá kéo đúng cỡ; giặt nó mỗi tuần hoặc hai tuần cùng vỏ gối. Một vết đổ nước, vết trớ của trẻ thấm qua vỏ bọc vào ruột, lau ngay khi còn mới sẽ dễ hơn nhiều so với để khô rồi mới xử lý.
Xử lý ố vàng, mùi mồ hôi và vết bẩn thường gặp
Ố vàng trên ruột bông trắng. Vết ố thường là mồ hôi và dầu da tích tụ. Với ruột bông giặt máy được, ngâm trước khoảng một giờ trong nước ấm pha bột tẩy chứa oxy dành cho đồ trắng, theo liều trên bao bì, rồi giặt như thường. Không pha chất tẩy chứa clo với các chất tẩy khác.
Vết nước dãi, sữa, trớ của trẻ. Xử lý sớm bằng nước mát và xà phòng; nước nóng làm vết đạm bám chặt hơn. Sau đó giặt vỏ, phơi ruột thật khô.
Mùi chua, mùi ẩm. Thường do ruột chưa từng khô hẳn. Giặt lại nếu ruột chịu được nước, làm khô kỹ hơn; với cao su và foam, hong thoáng lâu hơn và rắc baking soda.
Vết son, mỹ phẩm, dầu tóc. Chấm nhẹ nước rửa chén pha loãng lên vỏ trước khi giặt. Dầu thấm vào cao su làm vật liệu nhanh hỏng; đó là thêm một lý do dùng vỏ bọc trong.
Mốc chấm đen trên ruột. Mốc đã ăn sâu vào ruột bông, lông vũ hay foam rất khó xử lý triệt để. Với người dị ứng, hen, trẻ nhỏ, thay ruột là lựa chọn an toàn hơn.
Luôn thử chất tẩy ở chỗ khuất. Bất kỳ chất tẩy nào, kể cả loại dịu, nên thử trên một góc nhỏ trước, đảm bảo phòng thông gió, đeo găng tay, và không trộn các sản phẩm với nhau.
Làm khô khi nhà không có sân hoặc đang mùa nồm
Ở căn hộ chung cư, nhà phố hẹp hay phòng trọ, chỗ phơi thường là một lô gia nhỏ hoặc cửa sổ. Ruột gối dày cần không khí lưu thông cả hai mặt nhiều giờ liền, nên cách phơi quan trọng không kém chỗ phơi. Treo gối bằng kẹp ở một góc trên dây phơi để gió luồn qua, hoặc đặt nằm trên giá phơi lưới thay vì gấp vắt trên thanh treo; gối bị gấp ở giữa sẽ còn ẩm đúng đường gấp đó.
Không có nắng, quạt là trợ thủ tốt: đặt gối trên giá phơi trong phòng, bật quạt thổi đều, mở cửa sổ nếu không khí ngoài trời khô hơn trong nhà. Máy hút ẩm, nếu nhà có, chạy trong phòng kín cửa cùng với gối đang phơi giúp rút ngắn thời gian đáng kể. Điều hoà ở chế độ làm khô cũng có tác dụng tương tự.
Mùa nồm ở miền Bắc, không khí ẩm tới mức đồ vải phơi cả ngày vẫn nhớp. Đây không phải lúc giặt ruột gối, nhất là gối lông vũ và gối bông dày. Nếu buộc phải xử lý, ví dụ trẻ trớ hay ốm nôn lên gối, hãy chỉ giặt vỏ và vỏ bọc, còn ruột thì lau chỗ bẩn, hong quạt, và giặt kỹ khi trời hanh trở lại. Một chiếc gối dự phòng để thay trong những tuần như vậy đỡ phiền hơn nhiều.
Các tiệm giặt sấy có máy sấy lồng lớn là lựa chọn hợp lý cho ruột bông, lông vũ dày khi nhà không có điều kiện làm khô; dặn tiệm nhiệt độ thấp và cho biết chất liệu ruột.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên giặt ruột gối một lần?
Vỏ gối nên giặt hằng tuần. Ruột gối giặt được thường giặt vài lần mỗi năm, nhiều hơn nếu bạn ra mồ hôi đầu nhiều, sau khi ốm, hoặc khi trẻ trớ, chảy nước dãi lên gối. Vỏ bọc bảo vệ ruột giúp giãn khoảng cách giặt ruột.
Giặt gối bằng máy giặt cửa trên được không?
Được với gối bông nhỏ, nhưng máy có trụ đánh giữa dễ làm gối quấn, rách đường may. Đặt hai gối đứng hai bên trụ, chọn chế độ nhẹ, hoặc giặt tay nếu gối dày. Máy cửa trước thường nhẹ nhàng với gối hơn.
Phơi gối ngoài nắng có diệt mạt bụi không?
Nắng và nhiệt giúp ruột khô và có thể làm giảm mạt bụi phần nào, nhưng không phải cách triệt để. Giặt vỏ nước nóng và dùng vỏ bọc dệt dày hiệu quả hơn. Riêng cao su và foam thì không phơi nắng gắt vì nhanh hỏng.
Có mang gối ra tiệm giặt sấy được không?
Được, nhất là với gối lông vũ, gối ôm dài và gối bầu quá cỡ máy gia đình. Dặn tiệm chất liệu ruột, yêu cầu chế độ nhẹ và sấy nhiệt thấp; không giao gối cao su, foam để giặt nước.
Gối giặt xong bị vón cục thì làm sao?
Xới và vỗ khi gối còn ẩm, sấy nhiệt thấp với bóng sấy hoặc phơi và vỗ nhiều lần. Nếu gối mở khoá được, tách cục bông bằng tay. Gối đã vón trước khi giặt thường không tơi lại hoàn toàn; khi đó nên thay ruột.
Dùng nước xả vải cho gối có tốt không?
Không nên với gối lông vũ vì làm lông bết, mất độ phồng. Với gối bông, một chút nước xả không gây hại lớn nhưng để lại lớp phủ trên sợi; người nhạy mùi, trẻ nhỏ và người hay kích ứng da nên bỏ qua.