Không có loại ruột gối tốt nhất cho mọi người; mỗi loại đổi một ưu điểm lấy một nhược điểm. Bông xơ rẻ, mềm, giặt được nhưng xẹp nhanh. Lông vũ mềm ôm đầu, nhẹ nhưng đỡ kém và cần làm khô kỹ. Cao su đàn hồi, giữ dáng lâu nhưng nặng và không giặt máy được. Foam nhớ hình ôm theo đầu cổ nhưng giữ nhiệt. Vỏ hạt chỉnh được độ cao, thoáng nhưng có tiếng sột soạt và nặng.
Cách chọn nhanh: xác định bạn cần gối giữ chiều cao ổn định (người nằm nghiêng) hay gối mềm dễ vun (người hay trở mình, nằm sấp); bạn có ra mồ hôi đầu nhiều không; bạn muốn tự giặt bằng máy hay chấp nhận chỉ giặt vỏ. Ba câu đó loại được phần lớn lựa chọn không hợp.
Phần dưới đi qua từng nhóm ruột, bảng so sánh, cách thử ruột gối bằng tay ở cửa hàng hoặc khi nhận hàng, và vài tình huống chọn theo người nằm và khí hậu Việt Nam.
Ruột gối quyết định ba thứ: độ nâng, độ giữ dáng, độ thoáng
Vỏ gối chỉ là lớp ngoài; thứ bạn thực sự nằm lên là ruột. Ruột gối quyết định đầu được nâng bao nhiêu khi đè xuống, chiều cao đó có giữ được tới sáng không, và đầu có bị bí nóng không.
Độ nâng đến từ khả năng chống lại sức đè. Vật liệu xốp nhiều không khí như bông xơ, lông vũ bị nén nhiều; cao su và foam đặc chống nén tốt hơn; vỏ hạt thì gần như không nén mà dồn sang hai bên. Độ giữ dáng là chuyện của thời gian: sợi bông gãy và bết lại sau nhiều tháng, lông vũ tụ cục nếu không được vỗ, cao su và foam giữ hình lâu hơn nhưng có thể chai cứng hoặc vỡ vụn khi già. Độ thoáng phụ thuộc vào việc không khí có lưu thông qua ruột không: ruột rời và cao su đục lỗ thoáng hơn khối foam liền.
Một điểm ít người để ý là trọng lượng. Gối cao su hoặc vỏ hạt có thể nặng gấp mấy lần gối bông, khó giũ, khó phơi, không hợp với người lớn tuổi tay yếu hay trẻ nhỏ tự dọn giường. Ngược lại, độ nặng giúp gối nằm yên, không trôi khỏi đầu khi trở mình.
Khi đọc mô tả sản phẩm, những chữ như "kháng khuẩn", "chống mạt bụi", "thảo dược" cần được đọc kỹ: chúng mô tả một xử lý trên vải hoặc ruột, hiếm khi có số liệu kiểm chứng đi kèm, và không thay được việc giặt vỏ, phơi ruột đều đặn.
Bảng so sánh sáu loại ruột gối phổ biến
Các nhận xét dưới đây là xu hướng chung của từng nhóm vật liệu; chất lượng thực tế trong cùng một nhóm vẫn chênh nhau nhiều tuỳ cách làm.
| Loại ruột | Cảm giác nằm | Giữ chiều cao | Độ thoáng | Giặt | Tuổi thọ thường gặp |
|---|---|---|---|---|---|
| Bông xơ polyester (kể cả bông bi) | Mềm, phồng, êm | Xẹp dần trong đêm và theo tháng | Khá | Thường giặt máy được | Khoảng 1–2 năm |
| Lông vũ, lông tơ (vịt, ngỗng) | Rất mềm, ôm đầu, dễ vun | Kém nếu ít lông tơ, cần vỗ mỗi ngày | Khá | Giặt được nhưng làm khô rất lâu | Khoảng 2–3 năm hoặc hơn nếu giữ khô |
| Cao su (khối liền hoặc vụn) | Đàn hồi, nảy nhẹ | Tốt, ổn định | Tốt với loại có lỗ thoáng | Không giặt máy, không phơi nắng gắt | Khoảng 3–4 năm |
| Foam nhớ hình (thường gọi cao su non) | Lún chậm, ôm khuôn đầu cổ | Tốt | Kém hơn, dễ bí nóng | Chỉ giặt vỏ, lau ruột | Khoảng 2–3 năm |
| Foam vụn có khoá kéo | Chắc vừa, dễ nắn | Khá, chỉnh được bằng cách rút bớt | Khá | Tuỳ loại, thường chỉ giặt vỏ | Khoảng 2–3 năm |
| Vỏ hạt (kiều mạch, đậu) | Chắc, có tiếng sột soạt | Rất tốt, dồn theo đầu | Rất thoáng | Không giặt hạt, phơi và thay hạt | Vỏ hạt cần bổ sung, thay dần |
Tuổi thọ trong bảng là mốc người dùng hay gặp chứ không phải tiêu chuẩn. Gối bông dùng hằng đêm ở xứ nóng ẩm, người ra mồ hôi nhiều, có thể xuống cấp nhanh hơn; gối cao su được bọc vỏ kỹ và tránh nắng có thể dùng lâu hơn.
Nếu bạn chưa biết mình hợp loại nào, gối có ruột rời và khoá kéo là phương án thử rẻ nhất: bạn điều chỉnh được chiều cao mà không phải mua gối mới.
Bông xơ và lông vũ: hai loại mềm, hai kiểu xẹp
Bông xơ polyester là ruột gối phổ biến nhất vì giá dễ chịu, nhẹ, giặt máy được. Bông bi là sợi được vo thành những viên nhỏ, đỡ vón cục hơn bông tấm và vỗ lại phồng nhanh hơn. Nhược điểm chung là sợi gãy dần, ruột mỏng đi và bết thành mảng; ở người ra mồ hôi đầu, gối bông còn ngả vàng và có mùi sau vài tháng nếu vỏ không được thay thường xuyên. Khi mua, bóp thử: bông tốt bật lại đều, không nghe lạo xạo, không thấy cục cứng lẫn trong ruột.
Lông vũ gồm hai phần: lông cánh có cuống cứng và lông tơ mềm không cuống. Tỷ lệ lông tơ càng cao, gối càng nhẹ, mềm và êm; tỷ lệ lông cánh càng cao, gối càng chắc nhưng dễ có cuống lông đâm qua vải. Gối lông vũ ôm đầu rất dễ chịu và dễ vun thành hình mình muốn, nhưng đỡ kém với người nằm nghiêng vai rộng, trừ khi ruột được nhồi đầy hoặc chia ngăn. Ở khí hậu ẩm, lông vũ mà không khô hẳn sau khi giặt hoặc sau mùa nồm sẽ có mùi khó chịu.
Cả hai loại cần được vỗ phồng mỗi sáng. Đây là việc mất vài giây nhưng ảnh hưởng rõ tới chiều cao gối đêm hôm sau. Người dị ứng nên biết rằng phản ứng thường đến từ bụi và mạt bụi bám trong ruột gối nhiều hơn là từ bản thân lông; vỏ bọc dệt dày và giặt nóng định kỳ giúp hạn chế điều này.
Cao su, foam và vỏ hạt: ba loại chắc, ba kiểu khác nhau
Cao su có hai dạng: khối đúc liền một khối, thường có các lỗ xuyên thoáng khí, và cao su vụn nhồi trong túi vải. Khối liền đỡ đều, giữ hình tốt, nảy nhẹ khi ấn; cao su vụn mềm hơn, nắn được, nhưng dễ dồn về một phía. Cao su thiên nhiên có mùi đặc trưng lúc mới, nặng, và kỵ ánh nắng trực tiếp vì tia cực tím làm vật liệu giòn và vỡ vụn theo thời gian. Người có tiền sử dị ứng nhựa cây cao su nên cẩn trọng.
Foam nhớ hình, trên thị trường hay được gọi là cao su non, thực chất là một loại mút polyurethane mềm theo nhiệt độ cơ thể. Khi ấn tay xuống, nó lún chậm và để lại dấu tay vài giây mới phục hồi. Cảm giác ôm khít đầu cổ là ưu điểm lớn nhất, nhưng cũng chính vì ôm khít mà không khí ít lưu thông, đầu dễ nóng. Ở phòng lạnh, foam cứng hơn rõ rệt.
Vỏ hạt, phổ biến nhất là vỏ kiều mạch, gồm những vỏ hạt nhỏ dồn vào nhau theo hình đầu. Gối chắc, rất thoáng, chỉnh chiều cao bằng cách đổ bớt hoặc thêm hạt. Đổi lại, gối nặng, có tiếng sột soạt khi trở đầu, và nhiều người thấy cứng trong tuần đầu. Hạt không giặt được; bạn phơi chỗ thoáng và thay hoặc bổ sung khi hạt vỡ vụn.
Ba loại này đều hợp với người nằm nghiêng cần gối giữ chiều cao ổn định, khác nhau ở cảm giác: cao su nảy, foam lún, hạt dồn.
Thử ruột gối bằng tay khi mua hoặc khi nhận hàng
Bạn không cần dụng cụ gì đặc biệt. Năm phép thử dưới đây làm được ngay tại cửa hàng hoặc lúc mở hộp gối đặt về.
- Ấn và đếm. Ấn lòng bàn tay vào giữa gối rồi nhấc lên. Bông và cao su bật lại ngay; foam nhớ hình phục hồi trong vài giây; vỏ hạt giữ nguyên lõm. Gối bông mà ấn xuống chạm luôn đáy là ruột quá ít.
- Gập đôi. Với gối bông, gấp đôi gối rồi thả tay. Gối mới bật mở ngay; gối mở chậm hoặc nằm gập luôn là ruột yếu.
- Lắc và nghe. Lắc nhẹ gối. Tiếng lạo xạo bất thường hoặc cảm thấy cục cứng lăn bên trong có thể là ruột vón cục hoặc trộn vật liệu khác.
- Ngửi. Gối foam và cao su mới có mùi là bình thường, thường giảm sau vài ngày để nơi thoáng. Mùi hắc nồng kéo dài, mùi ẩm mốc hay mùi chua là dấu hiệu không ổn.
- Xem đường may và khoá kéo. Đường may đều, chỉ không tuột, góc gối không thủng; gối lông vũ không có cuống lông nhô ra. Khoá kéo của gối ruột rời nên có nắp che để không cọ vào mặt.
Nếu mua online và không thử được trước, đọc kỹ chính sách đổi trả với đồ dùng giường ngủ, vì nhiều nơi không nhận đổi gối đã bóc vỏ bọc vì lý do vệ sinh.
Đọc thông số ruột gối trên mô tả sản phẩm
Khi không cầm được gối, thông số in trên bao bì hoặc mô tả online là nguồn tin chính. Vài thông số đáng nhìn và cách hiểu chúng:
- Trọng lượng ruột. Với gối bông và lông vũ, cùng một kích thước, ruột nặng hơn thường nghĩa là nhồi nhiều hơn, gối cao và đầy hơn. Hai gối bông cùng cỡ 50×70 cm mà một chiếc nặng gần gấp đôi chiếc kia thì cảm giác nằm sẽ rất khác.
- Tỷ lệ lông tơ và lông cánh. Ghi dạng phần trăm, ví dụ lông tơ chiếm phần lớn hay phần nhỏ. Tỷ lệ lông tơ cao cho gối mềm nhẹ hơn; tỷ lệ lông cánh cao cho gối chắc hơn nhưng dễ lộ cuống.
- Chiều cao khi chưa nén và khi nén. Phần lớn nơi bán chỉ ghi chiều cao lúc gối phồng. Với gối bông, con số này nói rất ít về chiều cao khi nằm; với gối cao su, foam thì sát thực tế hơn.
- Chất liệu vỏ bọc ruột. Vỏ cotton dệt dày giúp giữ ruột không lọt ra, thoáng hơn vỏ polyester. Vỏ có khoá kéo cho phép chỉnh ruột và giặt riêng vỏ.
- Hướng dẫn giặt. Đọc ngay khi mua: "chỉ giặt vỏ", "giặt máy chế độ nhẹ", "không sấy". Một chiếc gối bạn không giặt được theo cách mình muốn sẽ là gánh nặng về sau.
- Các chữ mang tính quảng cáo. "Kháng khuẩn", "chống mạt bụi", "ion bạc", "than tre" nên hiểu là một xử lý bổ sung; hỏi nơi bán có kết quả kiểm tra cụ thể không, và đừng chọn gối chỉ vì những chữ này.
Nếu mô tả không có trọng lượng ruột, không ghi vật liệu cụ thể mà chỉ có những từ chung chung như "bông cao cấp", bạn đang mua dựa trên may rủi; hỏi thêm hoặc chọn nơi cho đổi trả.
Chọn ruột gối theo người nằm và khí hậu
Người ra mồ hôi đầu nhiều, phòng không điều hoà. Ưu tiên vỏ hạt, cao su có lỗ thoáng hoặc bông xơ có vỏ cotton. Tránh foam nhớ hình khối liền nếu chưa từng dùng; nếu thích cảm giác của foam, chọn loại foam vụn hoặc có rãnh thông khí.
Nhà hay nồm ẩm. Lông vũ và bông dày dễ hút ẩm và lâu khô. Gối có ruột rời để phơi riêng, hoặc cao su bọc vỏ kéo khoá giặt được, đỡ phiền hơn trong những tuần không thấy nắng.
Người dị ứng bụi, hay hắt hơi buổi sáng. Chọn ruột giặt được ở nhiệt độ cao như bông xơ, hoặc ruột cao su và foam bọc thêm vỏ bảo vệ dệt dày có khoá kéo. Điều quan trọng hơn loại ruột là lịch giặt vỏ và phơi ruột đều đặn.
Chủ homestay, nhà nghỉ nhỏ. Khách có vóc người và tư thế ngủ khác nhau; bông xơ giặt máy được, có thể kèm một gối thấp và một gối cao trên mỗi giường, là lựa chọn thực tế. Thêm vỏ bảo vệ ruột để đỡ ố vàng giữa các lượt khách.
Sinh viên ở trọ, hay chuyển chỗ. Gối nhẹ, gọn, dễ giặt như bông xơ hoặc foam vụn có khoá kéo tiện hơn gối cao su nặng. Một chiếc gối chọn đúng chiều cao vẫn hơn hai chiếc rẻ chồng lên nhau.
Người lớn tuổi. Gối đủ chắc để không lún làm mất thăng bằng khi ngồi dậy, không quá nặng để tự giũ được. Cao su vụn hoặc bông xơ dày vừa thường dễ dùng hơn vỏ hạt nặng và cứng.
Câu hỏi thường gặp
Bông bi và bông tấm khác nhau thế nào?
Cả hai đều là sợi polyester. Bông tấm là các lớp sợi trải phẳng, dễ bết và vón thành mảng sau thời gian dùng. Bông bi là sợi vo thành viên nhỏ, giữ độ phồng đều hơn và vỗ lại nhanh hơn, thường được đánh giá dễ chịu hơn, đổi lại giá cao hơn một chút.
Gối lông vũ có bị bay lông, hôi không?
Gối được may vỏ dệt dày đúng loại thì ít bay lông. Mùi thường xuất hiện khi lông chưa khô hẳn sau khi giặt hoặc gặp ẩm kéo dài. Phơi chỗ thoáng gió, vỗ đều và làm khô kỹ sau mỗi lần giặt sẽ hạn chế được.
Ruột gối vỏ kiều mạch có hợp khí hậu nóng không?
Vỏ hạt là một trong những ruột thoáng nhất vì giữa các hạt có nhiều khe khí, nên khá hợp trời nóng. Điều cần cân nhắc là độ nặng, tiếng sột soạt và cảm giác chắc mà không phải ai cũng quen ngay.
Gối cao su có cần thay vỏ bọc riêng không?
Nên có. Vỏ bọc bên trong giữ cho ruột cao su sạch, che ánh sáng và giảm mài mòn. Bạn giặt vỏ bọc và vỏ gối thường xuyên, còn ruột cao su chỉ lau và hong khô ở chỗ râm thoáng.
Mua gối giá rẻ có sao không?
Gối rẻ vẫn dùng tốt nếu đúng chiều cao và còn giữ được dáng. Khác biệt thường nằm ở độ bền và độ đều của ruột. Bạn có thể chấp nhận thay gối bông rẻ thường xuyên hơn, miễn là thay khi gối đã xẹp chứ không nằm cố.
Có nên dùng hai loại ruột khác nhau trên cùng một giường?
Hoàn toàn được và nhiều khi hợp lý hơn. Hai người khác tư thế ngủ hoặc khác vóc người nên chọn gối riêng. Một số người còn dùng hai gối cho chính mình: gối chắc để nằm nghiêng và gối mềm để ôm hoặc kê.