Phụ nữ mang thai thường hợp với nệm êm vừa ở lớp mặt, lõi chắc, đàn hồi nhanh: đủ êm để vai và hông lún vào khi nằm nghiêng, đủ chắc để bụng và lưng không võng, đủ "nảy" để xoay người và ngồi dậy không tốn sức. Nệm quá cứng làm đau hông vai; nệm quá mềm khiến việc trở mình với cái bụng lớn trở nên vất vả.
Từ nửa sau thai kỳ, nhất là ba tháng cuối, nhiều hướng dẫn sản khoa phổ biến khuyên mẹ bầu ngủ nghiêng và hạn chế nằm ngửa kéo dài. Điều đó có nghĩa phần lớn thời gian mẹ nằm nghiêng, và chiếc nệm phải phục vụ tốt tư thế này. Tư thế ngủ cụ thể và các vấn đề sức khoẻ khi mang thai nên hỏi bác sĩ sản khoa đang theo dõi.
Không phải mẹ bầu nào cũng cần mua nệm mới. Nhiều trường hợp chỉ cần một tấm topper và vài chiếc gối kê đúng chỗ trên nệm sẵn có. Bài này giúp bạn quyết định nên thay hay nên tinh chỉnh, và chọn sao cho chiếc nệm vẫn hợp sau khi em bé chào đời.
Cơ thể khi mang thai đòi hỏi gì ở mặt nằm
Trong thai kỳ, cân nặng tăng dần và dồn nhiều về phía trước, trọng tâm cơ thể thay đổi, vùng thắt lưng thường phải cong nhiều hơn để giữ thăng bằng. Hormone thai kỳ làm các dây chằng vùng chậu mềm hơn. Nhiều mẹ bầu thấy đau lưng dưới, đau hông, đau vùng xương mu, nhất là khi nằm lâu một tư thế hoặc khi xoay người.
Những thay đổi này khiến nhu cầu với nệm khác trước. Khi nằm nghiêng, hông và vai tì nhiều hơn vì cân nặng tăng; bụng lớn cũng có xu hướng kéo người xoay về trước. Một mặt nệm có lớp êm vừa giúp hông lún vào đúng mức, còn lõi chắc giữ cho cột sống không võng.
Việc xoay người trở nên khó hơn từng tháng. Mỗi lần đổi bên, mẹ bầu phải nâng cả bụng lên. Nệm lún sâu như hố, phản hồi chậm, khiến mỗi lần trở mình như phải trèo ra khỏi một chỗ trũng. Đây là lý do nhiều mẹ bầu thấy foam nhớ dày rất êm trong mấy tháng đầu nhưng khó chịu ở tháng cuối.
Ngoài ra, nhiều phụ nữ mang thai thấy người nóng hơn, ra mồ hôi đêm nhiều hơn. Trong khí hậu nóng ẩm, độ thoáng của nệm và ga cũng là điều đáng tính khi chọn.
Nhu cầu theo từng giai đoạn thai kỳ
Mỗi giai đoạn có thay đổi riêng. Bảng dưới là các xu hướng thường gặp để chọn nệm và đồ kê đi kèm; từng người có thể khác.
| Giai đoạn | Thay đổi hay gặp | Nệm và đồ kê nên ưu tiên |
|---|---|---|
| Ba tháng đầu | Mệt, buồn ngủ, có thể nhạy mùi, cơ thể chưa thay đổi nhiều | Giữ nệm quen thuộc nếu còn tốt; để ý mùi của nệm mới, nên mở ra thông thoáng trước khi nằm |
| Ba tháng giữa | Bụng lớn dần, bắt đầu chuyển sang nằm nghiêng nhiều hơn, có thể đau lưng dưới | Mặt êm vừa ở vai hông; gối kẹp giữa hai chân; cân nhắc topper nếu nệm cứng |
| Ba tháng cuối | Xoay người khó, đau hông, hay tiểu đêm, khó thở khi nằm thẳng | Nệm đàn hồi nhanh, mép vững để ngồi dậy; gối đỡ bụng và lưng; lối đi quanh giường thông thoáng |
| Sau sinh | Đau vết mổ hoặc tầng sinh môn, cho con bú đêm, ngồi dậy nhiều lần | Mép nệm chắc để ngồi cho con bú; tấm bảo vệ chống thấm; chiều cao giường dễ lên xuống |
Vì nhu cầu thay đổi liên tục, phương án linh hoạt như topper và gối thường hợp lý hơn một chiếc nệm "dành riêng cho bà bầu". Sau sinh, nhu cầu lại khác; nệm mua mới nên chọn theo người mẹ ở trạng thái bình thường, phần thai kỳ tinh chỉnh bằng đồ kê.
Tiêu chí chọn nệm khi mang thai
Nếu quyết định mua nệm mới trong thai kỳ, những tiêu chí dưới đây đáng ưu tiên:
- Độ cứng vừa, lớp mặt êm: thử bằng tư thế nằm nghiêng, không phải nằm ngửa.
- Đàn hồi nhanh: cao su, lò xo túi có lớp mặt vừa thường dễ xoay người hơn foam nhớ dày.
- Mép nệm vững: mẹ bầu ngồi ở mép nhiều lần mỗi đêm để đi vệ sinh, sau sinh ngồi cho con bú.
- Thoáng khí: lõi có khe hoặc lỗ thông khí, vỏ vải thoáng, tránh lớp foam đặc dày ngay dưới lưng.
- Ít truyền rung: mẹ bầu hay thức giấc, chồng trở mình cũng dễ làm mẹ tỉnh; sau sinh, bố mẹ thay nhau dậy với con.
- Mùi: nệm mới, nhất là nệm cuộn hút chân không, có thể có mùi lúc mới mở. Mở ra ở phòng thoáng vài ngày trước khi nằm, đặc biệt khi mẹ đang nhạy mùi.
- Không cần các tính năng "chăm sóc sức khoẻ" như từ tính, hồng ngoại; không có bằng chứng đáng tin cho mẹ bầu.
Tránh mua nệm quá dày nếu giường đã cao; tháng cuối thai kỳ, bước lên xuống giường cao không an toàn.
Tinh chỉnh nệm đang có trước khi mua mới
Nhiều mẹ bầu không cần thay nệm. Thử các bước sau theo thứ tự, mỗi bước vài đêm:
- Kiểm tra nệm còn phẳng không bằng cách đặt thước dài ngang mặt nệm. Nệm đã lún rõ thì các bước sau ít tác dụng.
- Kẹp gối giữa hai đầu gối khi nằm nghiêng để hông không xoắn, giảm mỏi lưng dưới.
- Kê gối mỏng dưới bụng khi bụng đã lớn, để bụng không kéo người lăn về trước.
- Kê gối sau lưng để có chỗ tựa, tránh lăn ngửa trong lúc ngủ ở những tháng cuối.
- Thêm topper êm vừa nếu nệm cứng và hông vai vẫn đau khi nằm nghiêng. Topper cao su thoáng hơn foam nhớ trong mùa nóng.
- Đánh giá sau một hai tuần: đau hông vai có giảm không, số lần thức giấc vì khó chịu có ít đi không.
Các loại gối bầu chữ U, chữ C, gối nêm có thể thay cho nhiều gối rời; chọn loại nào phụ thuộc vào diện tích giường và thói quen của mẹ. Điều đáng lưu ý là gối bầu lớn chiếm chỗ đáng kể trên nệm đôi.
Ngồi dậy, xoay người và đi lại quanh giường an toàn
Ở tháng cuối, cách ngồi dậy quan trọng không kém chiếc nệm. Thay vì gập bụng ngồi bật dậy từ tư thế nằm ngửa, hãy nghiêng người sang một bên, thả hai chân xuống mép giường, chống tay đẩy người lên ngồi. Cách này giảm áp lực lên cơ bụng và lưng dưới.
Mép nệm vững giúp động tác này an toàn: khi chống tay ở mép, mép không sụp, mẹ không bị trượt về trước. Đây là điểm nhiều người bỏ qua khi thử nệm.
Chiều cao mặt nệm nên để khi ngồi ở mép, bàn chân đặt phẳng trên sàn. Giường quá cao làm mẹ phải trượt xuống, giường quá thấp làm đứng lên khó. Nếu đang dùng nệm trải sàn, những tháng cuối có thể cân nhắc kê lên phản hoặc giường thấp để đứng dậy dễ hơn.
Mẹ bầu thường dậy đi vệ sinh nhiều lần mỗi đêm. Đèn ngủ nhỏ chiếu sàn, dép chống trơn đặt sẵn cạnh giường, không để đồ đạc trên lối đi là những chi tiết rẻ mà giảm nguy cơ vấp ngã.
Tình huống thường gặp và ví dụ giả định
Mẹ bầu quen nằm ngửa. Những tháng cuối thường được khuyên nằm nghiêng; nếu tỉnh dậy thấy mình đang nằm ngửa, chỉ cần nhẹ nhàng nghiêng lại, không cần hoảng. Gối kê sau lưng giúp hạn chế lăn ngửa. Tư thế cụ thể phù hợp với tình trạng thai nên hỏi bác sĩ.
Mẹ bầu bị trào ngược, ợ nóng về đêm. Một số người thấy dễ chịu hơn khi phần thân trên hơi cao; việc này nên làm bằng nêm hoặc kê đầu giường theo hướng dẫn, không phải chồng nhiều gối dưới đầu làm gập cổ. Nếu triệu chứng nặng, hỏi bác sĩ.
Mẹ bầu và chồng chênh cân nhiều. Nệm chung có thể lún dốc khiến mẹ bị lăn về phía chồng, khó nằm nghiêng yên. Nệm ít truyền rung, chắc vừa, cộng topper phía mẹ thường giải quyết được.
Ví dụ giả định: mẹ bầu tháng thứ sáu, nằm nệm bông ép cứng, đau hông khi nằm nghiêng. Thay vì mua nệm mới, gia đình thêm topper cao su mềm dày khoảng 5 cm và gối kẹp chân. Sau sinh, topper vẫn dùng tiếp; vài năm sau khi thay nệm, gia đình chọn theo nhu cầu bình thường của hai vợ chồng.
Lỗi hay gặp khi chọn nệm trong thai kỳ
Phần lớn các lỗi đến từ việc chọn theo cảm giác của một thời điểm, trong khi cơ thể thay đổi từng tháng:
- Mua nệm thật êm ở tháng thứ ba vì cảm giác dễ chịu, đến tháng thứ tám thì xoay người không nổi.
- Thử nệm bằng tư thế nằm ngửa trong khi phần lớn thai kỳ sẽ nằm nghiêng.
- Chọn nệm quá dày trên giường cao, tháng cuối phải trèo lên trượt xuống, dễ mất thăng bằng.
- Tin các lời quảng cáo "tốt cho thai nhi", từ tính, hồng ngoại. Không có bằng chứng đáng tin; tiền nên dành cho nệm phù hợp và gối kê.
- Bỏ qua mùi nệm mới, mở nệm cuộn ra là nằm ngay trong phòng kín.
- Không tính đến chồng: nệm hợp với mẹ nhưng lún dốc, truyền rung khi người kia trở mình thì mẹ vẫn mất ngủ.
- Dồn hết gối bầu, gối kê lên nệm đôi chật, khiến người còn lại không có chỗ nằm và chuyển sang ngủ chỗ khác.
Nếu băn khoăn giữa nệm mới và topper, hãy thử topper trước; nó rẻ hơn, dễ đổi ý và vẫn dùng được sau sinh.
Chuẩn bị cho sau sinh: nệm của mẹ và chỗ ngủ của bé
Sau sinh, mẹ thường ngồi dậy cho con bú nhiều lần trong đêm, có thể đau vết mổ hoặc vết khâu, ra sản dịch trong nhiều tuần. Tấm bảo vệ nệm chống thấm thoáng khí và vài tấm lót thấm thay giặt dễ là thứ nên chuẩn bị từ trước. Mép nệm chắc giúp mẹ ngồi cho con bú ở mép giường vững vàng hơn.
Chỗ ngủ của em bé là chuyện riêng và cần làm đúng: trẻ sơ sinh nên ngủ trên mặt nệm phẳng, chắc trong nôi hoặc cũi riêng, nằm ngửa, không gối, không chăn dày, không thú bông, không đồ mềm xung quanh. Nệm êm của bố mẹ, topper, gối bầu đều không phải chỗ an toàn cho trẻ sơ sinh ngủ. Có thể đặt nôi sát cạnh giường bố mẹ để tiện cho bú.
Nếu mẹ thường cho con bú nằm trên giường người lớn, hãy dọn gối và chăn khỏi khu vực quanh bé, và đặt bé về nôi khi mẹ thấy buồn ngủ. Câu hỏi về ngủ chung giường với trẻ nhỏ nên trao đổi với bác sĩ nhi.
Câu hỏi thường gặp
Bà bầu nằm nệm cao su có tốt không?
Nệm cao su độ cứng vừa đàn hồi nhanh, giúp xoay người dễ và thoáng hơn foam đặc, nên nhiều mẹ bầu thấy hợp. Điều cần chú ý là chọn độ cứng phù hợp với tư thế nằm nghiêng, và nệm cao su khối rất nặng, khó xoay trở. Hãy nằm thử nghiêng ít nhất vài phút trước khi quyết định.
Mang thai có nên nằm nệm foam nhớ không?
Foam nhớ ôm sát và giảm điểm tì, có thể dễ chịu ở mấy tháng đầu. Ở những tháng cuối, foam nhớ dày phản hồi chậm khiến xoay người khó, lại giữ nhiệt trong khi mẹ bầu thường nóng hơn. Nếu thích cảm giác này, chọn loại chỉ có lớp foam nhớ mỏng trên lõi đàn hồi.
Mẹ bầu nằm ngửa trên nệm có sao không?
Ở nửa đầu thai kỳ, nằm ngửa thường không phải vấn đề. Từ nửa sau thai kỳ, nhiều khuyến cáo khuyên ưu tiên nằm nghiêng và hạn chế nằm ngửa kéo dài, nhất là ở ba tháng cuối. Tỉnh dậy thấy mình nằm ngửa thì chỉ cần nghiêng lại. Hỏi bác sĩ sản khoa về trường hợp cụ thể của bạn.
Có nên mua nệm mới ngay khi biết có thai?
Không cần vội. Nếu nệm hiện tại còn phẳng và bạn ngủ ổn, cứ dùng tiếp và tinh chỉnh bằng gối, topper khi cơ thể thay đổi. Nếu nệm đã lún hoặc đã định thay từ trước, mua sớm giúp có thời gian để mùi nệm mới bay hết và cơ thể quen dần.
Nệm mới có mùi có ảnh hưởng đến bà bầu không?
Nệm mới có thể có mùi từ vật liệu và keo, thường giảm dần khi được thông thoáng. Nên mở nệm ở phòng thoáng gió vài ngày trước khi nằm, đặc biệt khi mẹ đang nhạy mùi. Nếu mùi nặng, kéo dài, gây đau đầu, buồn nôn, hãy liên hệ bên bán và cân nhắc đổi trả.
Đau lưng khi mang thai có phải do nệm không?
Đau lưng trong thai kỳ rất phổ biến và chủ yếu do thay đổi cơ thể như cân nặng, trọng tâm, dây chằng mềm hơn. Nệm không hợp có thể làm đau nặng hơn qua đêm, nhưng không phải nguyên nhân chính. Đau dữ dội, đau kèm co thắt, chảy máu hoặc sốt cần đi khám ngay.