Giường tầng là cách phổ biến để hai con ngủ chung một phòng nhỏ, nhưng tầng trên không dành cho mọi lứa tuổi. Khuyến cáo an toàn phổ biến là trẻ dưới 6 tuổi không nằm tầng trên; trẻ nhỏ hơn nằm tầng dưới, hoặc gia đình chờ đến khi đứa nhỏ đủ tuổi mới lắp tầng trên.
Ba điểm kỹ thuật cần kiểm trên mọi chiếc giường tầng: lan can tầng trên đủ cao so với mặt nệm ở cả bốn phía (phía áp tường cũng cần), thang chắc và bậc không trơn, và nệm tầng trên đúng độ dày tối đa nhà sản xuất cho phép. Nệm dày hơn mức đó làm lan can thấp đi, mất tác dụng chắn.
Bài này giúp bạn quyết có nên dùng giường tầng, chọn khung và nệm, lắp đặt và đặt quy tắc dùng cho trẻ, kèm những lỗi hay gặp ở nhà có giường tầng.
Vì sao tầng trên có giới hạn tuổi
Ngã từ giường tầng là một trong những tai nạn thường gặp ở trẻ quanh giường ngủ. Trẻ nhỏ chưa ước lượng tốt độ cao, hay lăn khi ngủ, và lúc nửa đêm tỉnh dậy lơ mơ có thể bước thẳng ra mép thay vì tìm thang. Đến khoảng sáu tuổi, phần lớn trẻ đã leo thang vững, hiểu và giữ được quy tắc, và ít lăn hơn khi ngủ. Đó là lý do mốc sáu tuổi được dùng rộng rãi trong khuyến cáo an toàn và trên hướng dẫn của nhiều nhà sản xuất.
Mốc tuổi chỉ là điều kiện tối thiểu. Một trẻ bảy tuổi hay mộng du, hay giật mình hoảng sợ ban đêm, hoặc có vấn đề sức khoẻ khiến trẻ dễ chóng mặt thì vẫn nên nằm tầng dưới. Ngược lại, không có lý do gì để ép trẻ đủ tuổi phải lên tầng trên nếu trẻ sợ độ cao.
Một rủi ro ít được nhắc là kẹt: khe giữa lan can và khung, giữa nệm và lan can, hay giữa giường và tường có thể vừa với thân hoặc đầu trẻ nhỏ. Trẻ nhỏ chơi ở tầng trên ban ngày dù không ngủ ở đó cũng gặp rủi ro này, nên quy tắc tuổi áp dụng cả lúc chơi.
Kiểm khung, lan can và thang
Khi xem giường tầng ở cửa hàng hay khi lắp xong ở nhà, đi qua từng điểm dưới đây.
- Lan can tầng trên ở cả hai cạnh dài. Cạnh áp tường cũng cần lan can, vì giường có thể bị đẩy lệch khỏi tường, tạo khe cho trẻ tụt xuống.
- Chiều cao lan can tính từ mặt nệm. Nhiều hướng dẫn an toàn đặt mức tối thiểu khoảng 12–13 cm phía trên mặt nệm; đây là lý do độ dày nệm bị giới hạn. Đo sau khi đã đặt nệm, không đo trên khung trống.
- Khe hở ở lan can và đầu giường. Khe giữa các thanh, giữa lan can và khung phải đủ nhỏ để đầu trẻ không lọt qua. Không có ô khoét trang trí hình tròn, hình ngôi sao ở đầu giường tầng trên.
- Thang. Bậc phẳng đủ rộng cho bàn chân, không trơn, thang bắt chắc vào khung, không xoay lắc khi trẻ leo. Thang nghiêng dễ leo hơn thang thẳng đứng; thang dạng bậc tủ chiếm chỗ hơn nhưng an toàn nhất.
- Đáy đỡ nệm tầng trên. Nan đỡ đủ dày, đủ số lượng, có thanh giằng giữa; không xệ khi ấn mạnh. Không thay nan bằng ván mỏng tự cắt.
- Khung và mối ghép. Lắc mạnh khung theo hai chiều; không rung, không kêu. Giường tầng cao nên được cố định vào tường nếu nhà sản xuất có phụ kiện.
Nếu mua giường đóng theo yêu cầu ở xưởng mộc, đưa danh sách này cho thợ trước khi đóng, nhất là chiều cao lan can tính từ mặt nệm và khe giữa các thanh. Đóng xong mới sửa thì thường tốn hơn và khó đẹp. Nhớ báo cho thợ độ dày nệm sẽ dùng để thợ tính chiều cao lan can cho đúng.
Chọn nệm cho tầng trên và tầng dưới
Hai tầng có yêu cầu khác nhau. Tầng trên bị giới hạn bởi lan can; tầng dưới thì linh hoạt hơn nhưng phải để lại khoảng ngồi.
| Tiêu chí | Tầng trên | Tầng dưới |
|---|---|---|
| Độ dày | Không vượt mức tối đa nhà sản xuất ghi; thường mỏng hơn nệm giường thường | Tuỳ chọn, nhưng chừa khoảng trống đủ để trẻ ngồi dậy không cụng đầu |
| Độ cứng | Chắc vừa; mép chắc để trẻ không trượt ra sát lan can | Chắc vừa theo cân nặng của trẻ nằm |
| Trọng lượng | Nhẹ để dễ thay ga, dễ dựng phơi trên cao | Không quan trọng bằng |
| Loại lõi hợp | Foam mật độ cao, cao su mỏng, bông ép mỏng | Hầu hết các loại |
| Kích thước | Khít lòng khung, không hụt tạo khe với lan can | Khít lòng khung |
Thay ga tầng trên là việc khó chịu nhất của giường tầng. Ga chun đúng độ sâu và nệm nhẹ giúp việc này nhanh hơn nhiều. Một số gia đình dùng túi ngủ dạng chăn cho tầng trên để giảm số lần phải trải ga.
Lắp đặt và đặt giường trong phòng
Vị trí đặt giường tầng ảnh hưởng đến an toàn không kém bản thân chiếc giường.
- Đặt giường ở góc phòng, hai cạnh áp tường nếu được, cố định khung vào tường theo phụ kiện đi kèm.
- Không đặt giường tầng sát cửa sổ; trẻ ở tầng trên có thể với tới song cửa, rèm, chốt cửa.
- Tránh đặt ngay dưới quạt trần; đo khoảng cách từ đầu trẻ ngồi ở tầng trên đến cánh quạt và đèn trần, và nhớ trẻ sẽ còn cao thêm.
- Không để dây treo, móc treo quần áo, dây đèn trang trí quấn quanh lan can tầng trên.
- Chân thang hướng ra lối đi trống, không có đồ chơi hay bàn ghế ở chỗ chân chạm sàn.
- Đèn ngủ mờ hoặc đèn dọc chân thang để trẻ leo xuống ban đêm thấy bậc.
Phòng có trần thấp cần tính trước: khoảng cách từ mặt nệm tầng trên đến trần phải đủ cho trẻ ngồi dậy thoải mái. Nếu trẻ ngồi dậy mà đầu sát trần, phòng đó không hợp giường tầng cao; cân nhắc giường tầng thấp hoặc hai giường riêng.
Quy tắc dùng giường tầng nên thống nhất với trẻ
Một người ở tầng trên. Tầng trên chỉ có một trẻ nằm, không có nhóm bạn leo lên chơi. Bạn bè sang chơi là lúc dễ xảy ra ngã nhất.
Lên xuống bằng thang. Không nhảy từ tầng trên xuống, không trèo qua lan can, không đu treo ở thang hay khung.
Không có đồ chơi lớn, gối chất đống ở tầng trên. Đồ vật chất cao làm trẻ trèo lên cao hơn lan can, hoặc làm lan can mất độ cao hiệu dụng.
Đèn ngủ và đường xuống thông thoáng. Trẻ tầng trên cần đi vệ sinh ban đêm phải nhìn thấy thang. Dặn trẻ ngồi dậy hẳn, quay mặt vào thang rồi mới leo xuống.
Kiểm định kỳ cùng trẻ. Mỗi tháng một lần, cùng trẻ siết ốc, lắc khung, kiểm thang. Trẻ tham gia sẽ hiểu và giữ quy tắc tốt hơn là chỉ nghe dặn. Khi trẻ hiểu vì sao có từng quy tắc, trẻ cũng dễ nhắc lại cho em nhỏ và bạn bè sang chơi.
Giường kéo, giường tầng thấp: khi giường tầng cao chưa hợp
Nếu đứa nhỏ chưa đến sáu tuổi, hoặc phòng có trần thấp, vẫn có những cách tiết kiệm chỗ mà không cần một tầng cao. Giường kéo là giường thứ hai thấp sát sàn, ban ngày đẩy vào gầm giường chính, tối kéo ra. Trẻ nhỏ nằm giường kéo gần như không có độ cao khi ngã. Điểm cần chú ý là nệm giường kéo thường mỏng, nên chọn loại chắc; và khoảng hở dưới gầm phải đủ thoáng để nệm không bị ẩm khi đẩy vào cả ngày.
Giường tầng thấp có tầng trên thấp hơn giường tầng thường, thường kèm lan can và thang ngắn. Độ cao giảm đi làm hậu quả khi ngã nhẹ hơn, nhưng đây vẫn là một tầng trên, vẫn cần lan can đủ cao so với mặt nệm và vẫn nên theo hướng dẫn tuổi của nhà sản xuất.
Lựa chọn thứ ba là đặt hai giường thấp vuông góc ở hai cạnh tường, chừa góc giữa làm chỗ chơi. Cách này chiếm sàn hơn giường tầng nhưng không có độ cao nào phải lo, và mỗi đứa có chỗ riêng không làm phiền nhau khi trở mình. Khi đứa nhỏ đủ tuổi, gia đình có thể cân nhắc lại giường tầng nếu vẫn cần thêm diện tích sàn.
Có nên mua giường tầng không: cân nhắc cho từng nhà
Giường tầng hợp với phòng nhỏ có hai trẻ cùng trên sáu tuổi, hoặc một trẻ trên sáu tuổi và một em nhỏ nằm tầng dưới. Với nhà có hai trẻ nhỏ cùng dưới sáu tuổi, giường tầng chưa dùng được đúng công năng; hai giường thấp hoặc một giường rộng cho hai trẻ thường hợp hơn trong vài năm đầu.
Một số mẫu giường tầng tách được thành hai giường đơn, hoặc tầng dưới là bàn học, tủ áo (giường gác lửng). Kiểu tách được linh hoạt khi trẻ lớn và muốn phòng riêng. Kiểu gác lửng có bàn học bên dưới tiết kiệm chỗ cho một trẻ lớn, nhưng tầng trên vẫn cao, áp dụng đầy đủ các quy tắc an toàn ở trên.
Ví dụ giả định: gia đình có bé 8 tuổi và bé 4 tuổi trong phòng 3 × 3,2 m. Mua giường tầng tách được: anh 8 tuổi nằm tầng trên, em 4 tuổi nằm tầng dưới có thanh chắn bên hở. Bốn năm sau, khi chuyển nhà có thêm phòng, gia đình tách giường thành hai giường đơn. Phương án này tốn hơn giường tầng liền khối lúc đầu nhưng dùng được trọn hai giai đoạn.
Lỗi hay gặp ở nhà có giường tầng
Phần lớn tai nạn với giường tầng đến từ cách dùng và cách bố trí, không chỉ từ chất lượng khung.
- Để trẻ 4–5 tuổi nằm tầng trên vì anh chị lớn muốn nằm dưới.
- Mua nệm dày, êm cho tầng trên, khiến lan can chỉ còn cao hơn mặt nệm vài phân.
- Bỏ lan can phía áp tường vì nghĩ tường đã chắn; giường dịch ra, trẻ tụt xuống khe.
- Không cố định giường vào tường, trẻ đu thang làm cả khung nghiêng.
- Treo đồ chơi, dây đèn, khăn lên lan can và đầu giường tầng trên.
- Cho bạn bè của con lên tầng trên chơi đông người.
Mỗi lỗi trong danh sách đều có cách sửa đơn giản, nhưng cần một người lớn để ý và nhắc lại. Giường tầng là đồ nội thất mà quy tắc dùng quan trọng ngang chất lượng gỗ. Khi con lớn thêm, quy tắc có thể nới dần, nhưng việc kiểm khung, lan can và thang thì giữ suốt thời gian còn dùng giường.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì nằm được giường tầng trên?
Khuyến cáo an toàn phổ biến là từ 6 tuổi trở lên. Trẻ dưới 6 tuổi nên nằm tầng dưới, kể cả khi chỉ chơi ban ngày. Trẻ đủ tuổi nhưng hay mộng du, sợ độ cao hay lăn nhiều khi ngủ cũng nên nằm tầng dưới.
Nệm giường tầng trên dày bao nhiêu?
Theo độ dày tối đa mà nhà sản xuất giường ghi, thường mỏng hơn nệm giường thường. Sau khi đặt nệm, đo khoảng cách từ mặt nệm đến mép trên lan can; nhiều hướng dẫn đặt mức tối thiểu khoảng 12–13 cm.
Giường tầng sắt hay giường tầng gỗ tốt hơn?
Cả hai đều dùng được nếu khung chắc, mối ghép chặt, lan can và thang đạt yêu cầu. Giường sắt nhẹ, thường rẻ hơn nhưng có thể kêu khi trở mình và cần kiểm mối hàn. Giường gỗ chắc, ít kêu nhưng nặng, khó di chuyển.
Có cần lan can ở phía giường áp tường không?
Có. Giường có thể bị đẩy lệch khỏi tường theo thời gian, tạo khe vừa đủ cho trẻ tụt xuống và bị kẹt. Lan can ở cả hai cạnh dài là cấu hình an toàn phổ biến cho tầng trên.
Giường tầng có dùng được cho phòng trần thấp không?
Tuỳ khoảng trống. Trẻ ngồi thẳng ở tầng trên phải còn khoảng cách thoải mái đến trần và quạt trần. Nếu không đủ, chọn giường tầng thấp, giường kéo hoặc hai giường riêng.
Có nên đóng giường tầng theo yêu cầu không?
Được, nếu thợ làm đúng các thông số an toàn: lan can đủ cao so với mặt nệm, khe giữa các thanh hẹp, thang chắc, đáy đỡ đủ nan, khung cố định được vào tường. Đưa danh sách yêu cầu cho thợ trước khi đóng và kiểm lại khi nhận.